هادی سروش -استاد حوزه- درمورد تفکرات متفاوتی که روحانیون در شرایط فعلی درباره‌ی چگونگی برگزاری مراسم محرم دارند، گفت: «مجموعا دو گروه‌اند. یک گروه می‌گویند فقط باید به آن چیزی که «اهم» است توجه شود. آنها می‌گویند عزاداری چیزی است که اهم است؛ به همین دلیل حتی اگر یک مهمی مثل بیماری هم وجود داشته باشد باید به آن اهم توجه کنیم. «طبق نظر آنها» مکتب و دین این را از ما خواسته است؛ حالا ممکن است تلفات و هزینه هم داشته باشیم. تفکر دیگری که در مقابل این تفکر وجود دارد این است که عاشورا و عزاداری جزو رسوم شیعه است و هیچ شکی در آن نیست؛ ولی چیزی که از این مهم‌تر است حفظ سلامت و جان مردم است. عزاداری حداکثر مستحب است؛ سلامتی بر هر عمل واجبی هم ترجیح دارد.»

سروش درمورد طیف‌بندیِ روحانیونی که نظرات متفاوت در این‌باره دارند، گفت: «در این موضوعِ اخیرِ کرونا، این حالت را نمی‌بینیم که تفکیکی بین حوزه‌ی نجف و قم وجود داشته باشد. بعد از اینکه رهبری اعلام موضع کردند و فرمودند که من آن چیزی که کارشناسان می‌گویند را انجام می‌دهم، بسیاری از کسانی که قبلا مخالفت می‌کردند هم بساط‌شان را جمع کردند. حضرت آیت‌الله سیستانی که از سکان‌داران مرجعیت است هم در این مورد بیانیه‌ای دادند. بعد از این اعلانات، گروهی از روحانیونی که ما در حوزه می‌شناسیم و به ولایت اهل‌بیت حساسیت‌های خیلی جدی دارند، خیلی دست‌به‌عصا درمورد محرم اظهارنظر می‌کنند.»

هادی سروش درمورد سایر طیف‌بندی‌ها ادامه داد: «حضرت آیت‌الله وحید از جمله مراجعی هستند که درمورد مسائل مربوط به اهل‌بیت خیلی جدی‌اند. ایشان قبل از همه فرمودند که البته عزاداری باید باشد؛ ولی با رعایت همه‌ی دستوراتی که کارشناسان می‌دهند. من   

سروش: مکتب قم و نجف در این مورد هم‌صدا بودند

هادی سروش درمورد تفکرات متفاوتی که در بین روحانیون برای برگزاری مراسم محرم با توجه به شیوع بیماری کرونا وجود دارد، گفت: «مجموعا دو گروه‌اند. یک گروه قائل به این هستند که در این مسائل نباید زیاد ورود کرد و باید به آن چیزی که اهم است توجه شود. آنها می‌گویند عزاداری چیزی است که اهمیت دارد؛ به همین دلیل حتی اگر یک مهمی مثل بیماری هم وجود داشته باشد ما باید به آن اهم توجه کنیم. چون طبق نظر آنها مکتب و دین این را از ما خواسته است و ما باید این مسیر را ادامه دهیم؛ حالا ممکن است تلفات و هزینه هم داشته باشیم. آنها می‌گویند در طول تاریخ هم این‌جور چیزها بدون هزینه نبوده است و نظرشان را به این شکل مطرح می‌کنند. حالا ما نیت‌خوانی نمی‌کنیم و فقط آنچه که کلیت کلام و مبنای کلام‌شان است را می‌گوییم. ولی اگر بخواهیم با توجه زیاد و به‌صورت ریز در قصه خرد شویم، می‌بینیم که بخش قابل توجهی از کسانی که چنین تفکراتی دارند به‌دنبال یک سری «منافع» هستند. نمی‌شود این را ندید گرفت. عده‌ی قابل توجهی هستند که واقعا تفکرشان یا احساسات‌شان این‌طور است؛ ولی بخشی هم هستند -شاید مثل بعضی از مداح‌ها- که بالاخره منافعی دارند. آنها منافع قابل توجهی دارند که در طول سال در هیچ مناسبت دیگری هم قابل جبران نخواهد بود.

تفکر دیگری که وجود دارد در مقابل این است؛ ما درمورد آن نوشتیم و گفتیم و در رسانه‌ها آمده است. این است که عاشورا و عزاداری جزو رسوم شیعه است و هیچ شکی در آن نیست؛ ولی چیزی که از این مهم‌تر است حفظ سلامت و جان مردم است. عزاداری حداکثر مستحب است؛ سلامتی بر هر عمل واجبی هم ترجیح دارد. به هر جهت این دو تا تفکر وجود دارد.

با توجه به نظریه‌ای که مراجع دادند و اعلام خطری که نهادهایی که این مساله را کارشناسی می‌کنند انجام دادند، به نظرم می‌آید که همین تفکر دوم غلبه دارد. یک عامل دیگری هم هست که به کمک این تفکر دوم آمده است: گرچه آن تفکر اول بلندگو دارند، صدای‌شان قوی است و بلند حرف می‌زنند و احساسات مردم را هم می‌توانند تحریک کنند؛ اما در مقابل، تفکر دوم یک مزیت دیگری هم دارد و آن این است که خودِ مردم، انسان‌های آگاه و روشنی هستند و بعید است که ما در این زمینه خیلی دچار مشکل شویم. یعنی سه عاملی وجود دارد که انصافا قابل توجه است؛ یکی مسئله‌ی «مرجعیت» است، یکی مسئله‌ی «کارشناسی اطباء و پزشکان و سایر متخصصان» است و یکی هم به نظرم می‌آید که همین «فهم و شعور مردم» است. این سه عامل، عوامل خوبی است و امیدواریم که به خیر بگذرد و به شکل خوبی برگزار شود.»

سروش در پاسخ به این سوال که طیف‌بندی روحانیونی که موافق یا مخالف برگزاری مراسم محرم هستند چگونه است و آیا کسانی که دست‌پرورده‌ی حوزه‌های مختلف‌اند نظرات مختلف دارند، گفت: «الان اتفاقا در این بحث کرونا، می‌بینیم که بعضی از تحصیل‌کرده‌ها یا کسانی که تربیت‌شده‌ی مکتب نجف‌اند مشابه آنهایی فکر می‌کنند که تربیت‌شده‌ی مکتب قم هستند. دیدیم که حضرت آیت‌الله سیستانی که از سکان‌داران مرجعیت است بیانیه‌ای دادند. در این موضوع اخیرِ کرونا، این حالت را نمی‌بینیم که تفکیکی بین نجف و قم وجود داشته باشد.

رهبری هم نسبت به این موضوع اعلام موضع کردند و فرمودند که من آن چیزی که کارشناسان می‌گویند را انجام می‌دهم. این کار ایشان باعث شد که خود افرادی هم که به ایشان علاقه‌مند هستند -مثل آن بخشی که خود را باعنوان ولایتی معرفی می‌کنند- آن حالتی که تصور می‌شد را به خود نگرفتند؛ حالت‌هایی مثل وقتیکه آن مداح خاص‌شان آمد و گفت «من خودم عزاداری را راه می‌اندازم،‌ اختیار جانم را که دارم و اصلا می‌خواهم برای امام حسین بمیرم». خود اینها هم بساط‌شان را جمع کردند. دیگر نشنیدم این جماعت هم از این دست اقدامات انجام دهند.

بخشی دیگر از کسانی که موافق برگزاری مراسم محرم به سیاق قبل‎‌اند، روحانیونی هستند که در حوزه می‌شناسیم و به ولایت اهل‌بیت حساسیت‌های خیلی جدی دارند؛ ما درمورد اینها هم می‌بینیم که بعد از بیانیه‌ی حضرت آیت‌الله سیستانی، خیلی دست‌به‌عصا درمورد محرم اظهارنظر می‌کنند. طیف‌های مختلف دیگری هم در حوزه‌ها هستند که در رسانه‌ها از آنها نام برده می‌شود. مثلا دنباله‌روهای آیت‌الله شیرازی هم یک طیفی‌اند؛ ولی حتی من درمورد اینها هم چیز صریحی ندیدم که بخواهند مقابله کنند و بگویند جلسه و تجمع باید برگزار شود.

به نظرم می‌آید که بخش عظیمی از تفکرات مختلفی که در روحانیت وجود دارد، متوجه نظریه‌ی کارشناسی هستند. البته با تفاوت مراتب؛ یکی خیلی جدی‌تر و پایبندتر است و یکی هم شاید یک مقدار پایبندی کمتری دارد. ولی بطور کلی می‌شود گفت که اکثرا به این شکل‌اند که به این موضوع توجه کردند و به این مشکلی که برای جامعه و دنیا پیش آمده است و خطری که برای مردم،‌ مسلمین و شیعیان وجود دارد، توجه خوبی شده است. همان‌طور که گفتم این چیزها شاید اعتقادات و احساسات عده‌ای باشد؛ یک درصدی هم هستند که اولویت‌شان منافع‌شان است. این افراد دنبال یک سری منافع‌اند و من منکر این مسئله نیستم. البته گروهی که این چنین فکر می‌کنند خیلی قابل توجه و جدی نیستند.»

او در پاسخ به این سوال که آیا غیر از مداحان در بین روحانیون هم کسانی هستند که دنبال منافع‌اند، گفت: «بله ممکن است. بالاخره روحانی هم انسان است و انسان هم حب و بغض و منافعی دارد. امام معصوم که نیستند. بالاخره ممکن است هر کسی منافعی در هر جهتی داشته باشد. در هر دو طرف ممکن است کسانی منافعی داشته باشند. مثلا ممکن است این طرف یکی خیلی سنگ این را به سینه بزند که آقا باید نظرات کارشناسی‌شده را دنبال کنیم؛ درحالی‌که او -آن «شخص» البته، نه آن «تفکر»- مثلا با یک طبیبی ارتباط دارد و منفعتی در انجام این کار دارد. آدم نمی‌تواند منکر وجود منفعت شود. فقط می‌توانیم بگوییم «ممکن است»؛ یعنی امکان آن وجود دارد.»

هادی سروش درمورد سایر طیف‌های روحانیت که درمورد برگزاری مراسم محرم اظهارنظر کرده‌اند، گفت: «در میان مراجع کسانی که درمورد مسائل مربوط به اهل‌بیت خیلی جدی‌اند؛ یکی حضرت آیت الله وحید است -که استاد بزرگوار ما هستند- و دیگری حضرت آیت‌الله صافی است. من تا الان چیزی از جناب آیت‌الله صافی درباره‌ی این موضوع نشنیدم. ولی حضرت آیت‌الله وحید قبل از همه فرمودند که البته عزاداری باید باشد ولی با رعایت همه‌ی دستوراتی که کارشناسان می‌دهند. بزرگوارانی که دلسوز دین و اسلام‌اند و به اهل‌بیت ارادت دارند و کسانی هستند که ما حتی اجازه‌ی گمان بردن به اینکه منفعتی داشته باشند را هم به خودمان نمی‌دهیم، به این شکل آمده‌اند و با این موضوع اخیر روبرو شده‌اند.

مجموعا من حس نمی‌کنم که در سطح بالای حوزه خیلی حالت دوییت و تفرقه‌ای در این زمینه وجود داشته باشد. البته بعضی از آقایان که در حوزه‌ی شهرستان‌ها هستند یا مثلا امام‌جماعت‌های بعضی از مساجد، امکان دارد که نظرات متفاوتی بدهند. نظرات آنها هم با این سه عاملی که وجود دارد، قاعدتا به محاق می‌رود؛ چون الان هم نظرات کارشناسی غلبه دارد و هم مراجع خیلی جدی اظهارنظر نمودند و هم اینکه خود مردم بسیار محتاط و فهمیده‌اند و دارای درک و شعور خیلی بالایی هستند و راه را خودشان پیدا می‌کنند. ماه مبارک رمضان هم اعلام شد که آقا شب احیا بیایید؛ می‌توانید با فاصله بنشینید. خیلی از مردم در منزل عبادت و احیای‌شان را انجام دادند. الان هم خودِ مردم ارتباط‌شان را با اهل‌بیت حفظ می‌کنند؛ در عین حال احتیاط‌هایی هم باید بکنند. من پیش‌بینی‌ام این است؛ نمی‌دانم چقدر درست درمی‌آید.»

انتهای پیام​​​​​