عاشورا درمصاف باهدم دین با پوشش دینی؛بنی امیه و ترویج  ظاهرسازی وریاکاری درجامعه/ نوشتاری از استاد هادی سروش/ بخش سوم

شفقنا – حجت الاسلام والمسلمین هادی سروش در نوشتارهایی با عنوان «عاشورادرمصاف باهدم دین » و در بخش سوم این نوشتارها که دراختیار شفقنا قرار داده این گونه آورده است:

بنی امیه و ترویج  ظاهرسازی وریاکاری درجامعه

عملِ ایمانی و عقلانی

تاکید قرآن و سنت بر توجه به “عمل” است و آن عملی که متکی بر پایه محکم ایمانی و عقلانی باشد.

ایمانِ حرفی

در مقابل کسانی در عالَم اسلام هستند که ایمانشان ” ایمانِ حرفی” است یعنی بر پایه توهم و احساسات و جلب منافع است.
قرآن فرمود:
“و از میان مردم کسى است که خدا را فقط بر یک حال و بدون عمل‌ مى‌پرستد. پس اگر خیرى به او برسد بدان اطمینان یابد، و چون بلایى بدو رسد روى برتابد. در دنیا و آخرت زیان دیده است..
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ یَعْبُدُ اللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍ ۖ فَإِنْ أَصَابَهُ خَیْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ ۖ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَهٌ انْقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْیَا وَالْآخِرَهَ” (حج/۱۱)

البته گروهی منحرف هم در تاریخ اسلام بنام “مرجئه” هستند که ایمان را کافی دانسته و کاری به ضرورت انجام “عمل صالح” ندارند.
من گمان کنم مرجئه اگر از دست ساخته های بنی امیه نباشد،اما آنان از مروجین جدی آن گروه انحرافی هستند.مانند اشعری مسلکی که بسیارمورد حمایت و خدمت بنی امیه قرار گرفتو البته بنی امیه هم از ان برای توجیه جنایاتش استفاده کرد و هر جناینی کرد مانند کربلا به خدا استناد کرد که معاذالله خدا خواسته !

بنی امیه مروّج ایمانِ حرفی وظاهری

بنی امیه همین “ایمانِ حرفی” را معیار قرار دادند و پوشش درست کردند تا در زیر این پوشش بتواند ریشه اسلام را بزنند.
اینجاست که این سخن مهم پیامبر اسلام را باید بارها خواند:
“زورگاری خواهد آمد که از قران فقط ظاهری و از اسلام فقط نامی بیش نخواهد ماند ؛ سیاتی علی الناس زمان لایبقی من القرآن الا رسمه و من الاسلام الا اسمه ..(روضه کافی،ح/۴۷۹)

توجه ائمه به “عمل” و نه “ظاهرسازی و ریاکاری”

شیعه  به رهبری حضرات معصومین (ع) ، در مقابل این تفکر است و معتقد است باید اهل عمل بود و به ادعا و توهم و احساسات کور انسان به کمال نمیرسد.
این جریان فکریِ عمل گرا ، درست در مقابل جریان فکری بنی امیه است .

ائمه اطهار (ع) موقعیت عمل را در صورت ایمان و اخلاص ، قبول دارند.
و همین نوع عمل گرایی را به جامعه توصیه میکنند.و خودشان نیز؛ در این زمینه نهایت تلاش و سپس کمال را دارا شدند .
امیرالمومنین(ع) بصراحت قسم میخوردکه؛ ” به همه آن چیزی که گفته ام خودم قبل از شما عمل کرده ام ؛ – ایها الناس انی والله ما احثکم علی طاعه و قداستقبلکم الیها و لاانهاکم عن معصیه الا واتناهی قبلکم عنها( نهج خ/۱۷۵)

و امام علی (ع) از آنانی است که جهاد و تحمل فشار را فقط برای مردم معین نمیکند تا خود و خانواده و فرزندانش در امنیت باشند ، بلکه خود در وسط همه ناامنی ها و مشکلات است و اهل عمل است و نه شعار و یا تظاهر؛
درجنگ جمل ؛ فرزندش محمد حنفیه را به وسط میدان فرستاد و گفت سر را به خدا بسپار .. ؛تَزُولُ الْجِبَالُ وَ لَا تَزُلْ عَضَّ عَلَى نَاجِذِکَ أَعِرِ اللَّهَ جُمْجُمَتَکَ..(نهج ، خ/۱۱)

این راه را  ائمه بعدامام علی، به شیعیان توصیه نمودند ‌.
قطعا این توصیه ها در مقابل فرهنگ غلط بنی امیه در جامعه آن روز بوده و هست که مردم سرگرم مختصری ایمان و طمطراق عناوین بوده اند.

نمونه این روایات در باب الطاعه اصول کافی آمده؛
در یک روایت امام باقر(ع) به محمدبن مسلم فرمود:
“یک‌ وقت گرایشات مختلف شما بخودجذاب نکند ، شیعیان ما کسانی اند که اطاعت خدا میکنند. ؛ لاتدهب بکم المذاهب فوالله ما شیعتنا الا من اطلاع الله .”

در روایت دیگری به جابر معیار بودن عناوین را باطل میکند و ده خصوصیت ضروری را برای شیعه، چنین ذکر فرمود:
” ملاک ادعا محبت اهلبیت نیست .. و راه شناخت شیعیان ما ؛ تواضع ، خاکساری ، امانت داری ، کثرت ذکر ، نماز و روزه، نیکی به والدین ، تعهد اخلاقی نسبت به هم زیستان خود چه فقرا و یا گرفتاران و ایتام ، و راستگوئی ، و تلاوت قرآن و دست کشیدن از آزار رسانی به مردم است” (کافی/۳۷۰)

بنی امیه ،عمل نداشته خودراچگونه جبران کردند؟

✅در پاسخ به سوال باید عرضه داشته باشم که بنی امیه نداشته های خود در کمال و اعمال نیک‌ را، با دوچیز جبران کردند ؛
الف) با ترویج عناوین و اسم و ریاکاری و ظاهر سازی، مثلا فلانی از صحابه است فلانی کاتب وحی است ، فلانی رزمنده زمان رسول الله بوده و….
همین چالش دینی و اجتماعی است که باعث شد در روایت بالا امام باقر (ع) به جابر گوشزد نماید که عناوین گرفتارت نکند.
ب) دومین مستمسک بنی امیه برای جبران نداشتن “عمل ایمانی و عقلانی” ، ترویج مستحبات و جلسه وسیع خطابه و جمعه و .. بوده!
این‌حربه هم ؛ چیز خوبی شد برای اینکه مردم را از وظایف اصلی و عمل واجب شان منصرف نماید.

نشانه انحراف جامعه به ریاکاری و تظاهر

نشانه این انحراف ، یعنی ؛ تطاهر و ریاکاری در جامعه اسلامی ، در جای حساسی خود را نشان میداد و آن ؛ “ورود به منقطه حرام” خداست که براحتی مردم وارد میشوند.

روایت جالب داریم که امام صادق (ع) فرمود :
“انسانی که دارای اعمال و عباداتی است که خالی از تقوا باشد ، در صورت مواجه با گناه فوری وارد خواهد شد ؛ فادا ارتفع له الباب من الحرام دخل فیه..” (کافی/۳۷۱)
همانطوریکه مردم شام و بصره و کوفه به راحتی وارد جنگ با علی (ع) شدند!
و مردم کوفه با یک سوت وارد جنگ با حضرت حسین (ع) شدند!
و این حادثه های تلخ و خونین ؛دست شان به بدترین نوع گناه یعنی کشتن امام معصوم آغشته شد.
در هر جامعه ی اسلامی اگر دائما به مستحبات و عناوین دینایی توجه شود ، در “اولین موقعیت گناه” ، مردم وارد میشوند ! و این بسیار خطرناک است.

اقدام امام حسین‌(ع)

امام حسین با تمام همت ، به این چالش دینی عکس العمل نشان داد و اجازه نداد که عده ای که حاکمیت و حکومت را در اختیار دارند، نداشته های دینی خود را ، با پوشش دینی مخفی کنند و عناوین دینی نظیر خلافت ، بیعت ، امیرالمومنین بودن و .. باعث سرگرم کردن مردم شود ، و نیز ریاکاری و ظاهرسازی ها،بیش از آن ،صدمه به ریشه دین بزند.
امام حسین (ع) در روز عاشورا سخن از ارتباط مردم‌ با “حرام” دارد حرامی از سنخ؛  رانت و.. ؛ – انخزلت عطیاتکم من الحرام .. وملئت بطونکم من الحرام..” ( موسوعه کلمات /۵۱۹)

نکته قابل توجه این است که سالها قبل حادثه از کربلا ، امام حسین (ع) جامعه اسلامی را از تحصیل امکانات و در آوردن منافع با نام و عناوین دیگران ، خصوصا با نام اهلبیت برحذر داشت ؛ ان القوم انما یریدون ان یاکلوا بنا (موسوعه/ ۲۹۲)

پس اگر می خواهیم از منش بنی امیه فاصله ها داشته باشیم ؛ راهش در حریت و آزادگی از عناوین چه برای خود و چه برای دیگران است .
با بدانیم؛اگر ذره ای حواس مان به ریاکاری و تظاهر و شعار گرم شود ، ما هم در طوفان ریاکاری ها، گرفتار میشویم. [پناه بخدامیبریم].

انتهای پیام