هادی سروش: اسلام «برخورد متحجرانه» با دختران را نمیپذیرد/ قانون و اجرای آن در مورد زنان ..

شفقنا | پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه

استاد هادی سروش: اسلام «برخورد متحجرانه» با دختران را نمیپذیرد/ قانون و اجرای آن در مورد زنان باید توأم با «رأفت و رحمت» باشد

انتشار :‌ سه‌شنبه ۰۹ / ۰۲ /۱۴۰۴ | ساعت ۱۳:۳۹

شفقنا- حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش دریادداشتی که به مناسبت میلاد با سعادت حضرت فاطمه معصومه(س) در اختیار شفقنا قرار داد، تأکید کرد: براساس آموزه های پیامبر خدا (ص) و اهلبیت (ع) هیچ‌گونه برخورد تندِ متحجرانه و یا چکشی با دختران و زنان قابل پذیرش نیست. برخورد با دختران حتی در مواقعی که از آنان یک ناهنجاری دیده شود، باید با لطیف ترین و محتاط ترین روش باشد.

به گزارش شفقنا، در متن کامل یادداشت استاد هادی سروش آمده است:

قبل ورود به بحث و بررسی نگاه دین و اخلاق به دختران ، آنجا که این متن با توجه به ولادت وجود مبارک حضرت معصومه (سلام الله علیها) تهیه شده ، قلم را در تجلیل از شخصیت‌ ایشان قرار میدهیم .

حضرت معصومه یک قدیسه است

از شخصیت های برجسته معنوی و یکی از چهره‌های قدیس در مکتب شیعه ؛ حضرت معصومه (س) است.

قدیس بودن حضرت معصومه را جناب استاد آیت الله مطهری استوار بر احادیث معتبر دانسته است. چهرهای قدیس ، چهره های قابل تکریم هستند و میتوانند الگو همیشگی به حساب آیند ‌

حضرت معصومه و مقام بلندِ شفاعت

آیت الله بروجردی در کتاب «جامع الاحادیث الشیعه» از امام صادق (ع) نقل می‌کند که آن حضرت درباره مقام بلندِ شفاعتِ حضرت معصومه (س) فرمود : «فاطمة بنت موسی تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة باجمعهم»؛ ( ج ۱۲ ص ۶۱۷ ) پس حضرت فاطمه معصومه(س) آنچنان مقامی دارد که به واسطه شفاعت ایشان همه شیعیان می‌توانند وارد بهشت شوند.

در این بیان امام صادق (ع) این نکته مهم

قرار دارد که مقام قداست، طهارت و معنویت حضرت فاطمه معصومه (س) به قدری است که وقتی در آخرت این مقام ظهور می‌کند، باعث یا توانایی شفاعت همه شیعیان را دارد.

رابطه هدایتگرها با شفاعت

مطلب مهم این است که شفاعت در عالم آخرت متفرغ بر مقام هدایتگری آن شخص است. هر کسی به هر مقداری که در نشئه دنیا بتواند نسبت به انسان‌ها هدایتگری داشته باشد، در عالم آخرت این مقام هدایتگری به شکل شفاعت ظهور

می‌کند. توضیح این مطلب چنین است؛ همانطوری که در این دنیا شخصی در کمال قوت روحی و معنوی باعث هدایت و به مقصد رسیدن انسان‌ها و تربیت نفوس می‌شود ، در آخرت طبق آن هدایت ها دارای مقام شفاعت خواهد بود و انسان‌ها و نفوسی را در دنیا به کمال رسانده ، در آخرت به بهشت به وسیله شفاعتش رهسپارخواهد کرد.

برکات وجود حضرت معصومه (س) در قم

از برکات وجود نورانی حضرت معصومه ، تاسیس حوزه علمیه است . حوزه علمیه قم در سایه سار حرم حضرت معصومه در شهر قم تنفس میکند. تمام تربیت یافتگان آن حوزه مبارکه از آیت الله حائری تا امروز ، میوه آن شجره طیبه هستند.

بزرگانی از فقیهان،حکیمان و عارفان در شهر قم، جملگی به برکت عنایات این روح مقدسه بر این شهر و برحوزه علمیه است.بیش از صد سال از تأسیس حوزه علمیه قم می‌گذرد و در طول این سالها به طور متمادی، عالمان، فقیهان و بزرگانی تربیت شده اند و هر کدام از آنان که موفق بودند و توانستند با تدریس و تبلیغ و تالیف آثارشان معارف الهی را به سرتا سر جامعه شیعه منتقل کنند جملگی در پرتو این روح مقدسه است و از سرچشمه‌ای به نام حضرت معصومه سلام الله علیها نشأت می‌گیرد و این هدایت ها در عالم آخرت ، به شکل شفاعت ظهورخواهد کرد.

روز دختر و نماد فرهنگی و دینی

یکی از کارهای زیبایی که نماد فرهنگی و دینی درکشور است، نامگذاری بعضی روزها به بعضی از شخصیت‌ها یا بعضی از صنف‌های در میان انسان‌ها و افراد است از جمله اینکه روز منسوب به حضرت فاطمه معصومه (س) به عنوان روز دختر معرفی شده است.

در زمینه دختر ما وقتی به متون دینی مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم که بحث های مهمی در رابطه با دختران مطرح است.

ولادت دختر در خانواده زمینه تمرین مهربانی است

بحث اول در رابطه با ولادت دختر در کانون خانواده است. پیامبر اکرم فرمود: از خوش قدمی زن آن است که، اولین فرزندی را که می زاید، دختر باشد. ؛ «مِنْ‏ يُمْنِ‏ الْمَرْأَةِ أَنْ‏ يَكُونَ‏ بِكْرُهَا جَارِيَةً يَعْنِی أَوَّلَ وَلَدِهَا»(بحار الأنوار، ج‏۱٠۱، ص ۹۸)

ولادت یک دختر در یک خانه باعث خیر و برکت است و بهترین اولاد معرفی شده؛ «خَيْرُ اوْلادِكُمْ الْبَناتُ». پیامبر اکرم فرمود: بهترين فرزندان شما دختران هستند. (بحار الأنوار، ج‏ ۱٠۱، ص ۹۱)به اعتقاد این قلم ؛ ولادت دختر در خانواده زمینه تمرین مهربانی است ، چون در ما در روایات مختلفی داریم که ائمه(ع) وجود نوزاد دختر در خانه را باعث خیر و برکت و رحمت معرفی نموده اند.

تربیت دختران در فضای عاطفه و معنویت

بخش دوم در رابطه با تربیت دختران است، اگر هرفرزندی (چه دختر و چه پسر) نیاز به تربیت دارد، تربیت در زمینه دختران اهمیت بیشتری دارد ، چون دختر است که منشاء محبت است و نیز در آینده به عنوان مادر قرار می‌گیرد و در دامن او، فرزندتربیت می‌شود. پيامبر خدا فرمود: هر كس وارد بازار شود و چيزى خريده، و آن را براى خانواده اش ببرد، مانند كسى است كه صدقه اى را براى گروهى نيازمند مى برد و هنگام تقسیم بايد به دختران پيش از پسران بدهد؛ چرا كه هر كس دخترى را شاد كند، گويا برده اى از فرزندان اسماعيل را آزاد كرده است. ؛ «مَنْ دَخَلَ السُّوقَ فَاشْتَرى تُحْفَهً فَحَمَلَها الى عِيالِهِ كانَ كَحامِلِ صَدَقَه الى قَوْم مَحاويجَ وَلْيَبْدَأُوا بِالاناثِ قَبْلَ الذُّكُورِ فَانَّ مَنْ فَرَّحَ ابْنَتَهُ فَكَأَنَّما اعْتَقَ رَقَبَهً مِنْ وُلْدِ اسْماعيلَ». (أمالی صدوق، ص ۵۷۷)

از سوی دیگر ؛ هر چقدر در تربیت دخترانِ در اخلاق و عاطفه و معنویت خانواده‌ای موفق‌تر باشد، طبیعتاً نسل آن خانواده، آن شهر و آن کشور نسبت به آینده روشن‌تر و چشم گیرتر است.

احترام به خواسته دختران در ازدواج

بخش سوم در رابطه با ازدواج دختران است. در فقه ؛ دختر با کسب اجازه از پدر ازدواج می‌کند، اما سابق بر اساس تفکرات متعصبانه و متحجرانه یک افراطی در این زمینه شکل گرفته بود و آن این بود که برخی از پدران ، دختران کوچک خود را تزویج دیگران می کردند و قهرا در ازواج دختران توجهی سن و خواسته های دختران خود نداشتند!

صاحب کتاب «کافی» از امام صادق(ع) یا امام کاظم (ع) نقل می‌کند که آن حضرت فرمودند: «اگر ازدواجی با رضایت دختر انجام شود، زندگی او توأم با دوام خواهد بود.« إِذَا زُوِّجُوا وَ هُمْ صِغَارٌ لَمْ یَکَادُوا یَتَأَلَّفُوا». (الکافی ج ۵ ص ۳۹۸)

این روایت نشان می‌دهد آن روشی که در صدر اسلام وجود داشته که دختران را در سن کم و بدون رضایت و موافقت به تزویج دیگران در می‌آوردند، کار درستی نبوده است و زندگی‌های استواری شکل نمی‌گرفت.

دختران و ورود به عرصه فعالیت های اجتماعی

و بخش چهارم در رابطه با دختران، موضوع مربوط به اجتماع و ورود دختران در جامعه و فعالیت های اجتماع است.

اولاً ؛ ورود دختران و زنان در عرصه فعالیت های اجتماعی هیچ گونه منعِ معتبرِ دینی و فقهی ندارد ، گرچه ورود انان به عرصه هایی که تناسب بیشتری با شرائط زن دارد مورد توصیه است.

توجه دین و معارف دینی به شخصیت روحی دختران

در نصوص و آورده های دینی درباره شخصیت روحی دختران و زنان دو تعبیر مهم آمده است که انسان را به توجه بیشتری وا می‌دارد.

تعبیر نخست این است که در بیان امیرالمومنین علی(ع)؛ دختران به عنوان “ریحانه” تعبیر شده اند. (کافی ۵ ص ۵۱۰) ریحانه ؛ نشان از حقیقتی اثرپذیر و بسیار لطیف است.

در بیان دیگری در روایات؛ از دختران به “قواریر”

تعبیر شده اند، پيامبر خدا (ص) فرمودند: «رِفْقاً بِالقَوارير»؛ يعنى با زنان جام هاى بلورين با رفق و مدارا رفتار كنيد. (لاستيعاب، ج ۱ ، ص ۱۴۰)

همین بیان مهم پیامبر رحمت (ص) را امام سجاد(ع) نیز با این عبارت فرمودند : «هن قواریر لاتکسروهن ؛ دختران و زنان مانند بلورند، آنها را نشکنید». (بحارالانوار، ج ۵۸ ، ص ۲۲۰)

این واژه منشاء قرآنی دارد و بمعنای ظرف بلورین است. مقصود این است که دختران یک موجودات زیبا و جذاب و پخش کننده نور هستند که در مواجهه با کوچکترین خطر شکسته می شوند.

برخورد تندِ متحجرانه و برخورد چکشی با دختران و زنان خارج از آموزه های دینی است

با توجه به هدایت های ائمه دین علیهم السلام ، دختران و زنان ؛ ریحانه و قواریر هستند ، پس هر گونه برخورد خشن و خوردکننده و شکننده با آنان در قانون گذاری و اجرای قانون در جامعه نارواست.

تردیدی نیست که برخورد خشونت و تند با دختران و زنان در خانواده و یا در جامعه از یک تفکر ارتجاعی و متحجرانه شکل می گیرد! برخورد با دختران حتی در مواقعی که از آن‌ها یک ناهنجاری دیده شود، باید با دقیق ترین، لطیف ترین و محتاط ترین روش باشد.

پیامبر(ص) در حدیثی می‌فرمایند: «خداوند متعال نسبت به دختران در مقایسه با پسران و مردان بسیار رقیق تر، لطیف تر، با محبت و رحمت بیشتری تعامل می‌کند. ؛ إنّ اللّه تباركَ و تعالى علَى الإناثِ أرق مِنهُ علَى الذُّكورِ». (کافی ؛ ج ۷ ص۶)

وقتی خداوند متعال در مورد دختران و زنان با یک روش حکیمانه که استوار بر احتیاط رفتار می‌کند، طبیعتاً ما موظفیم به اینکه در مواجهه با زنان و دختران در جامعه بسیار محتاطانه و رئوفانه مواجه شویم.

قانون گذار و رعایت جوانبِ احتیاط در مورد دختران و زنان

کسانی که در قانون گذاری، قانون تدوین میکنند ، باید قانون های آنها نسبت به زنان و دختران در نهایت محبت و جانبداری عاطفی باشد تا مبادا این گل های زندگی ها و بلورهای آسیب پذیر ، مورد صدمه قرار گیرند.

این مهم ، فقط وظیفه قانوگذار نیست ، بلکه مجریان قانون در نهادهای نظارتی و قضایی و امنیتی با روش درست برخورد با دختران و زنان را آموخته و سپس پیاده کنند.

از این دستور دینی؛ نهادهای آموزشی و اداری و صنایع و شرکت ها استثناء نبوده و باید در مورد زنان و دختران کمال خوبستن داری را داشته باشند.