استاد هادی سروش: مسلمانی را در پیامبر خدا (ص) ببینید- بخش اول

شفقنا | پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه

استاد هادی سروش: مسلمانی را در پیامبر خدا (ص) ببینید- بخش اول

انتشار :‌ جمعه ۰۹ / ۰۶ /۱۴۰۳ | ساعت ۱۷:۲۰

شفقنا- حجت الاسلام والمسلمین هادی سروش در یادداشتی که در اختیار شفقنا قرار داده، آورده است: «دعوت قرآن به نظر افکندن در شخصیت و اوصاف رسول الله (ص)‌ است . این دعوت حکایت از دیدن او و منش او و رفتار او و همه لحظات عمر او در خانه و جامعه دارد . سپس آنان که او را دیدند وقتی از شخصیت او و رفتار بهرمند نشدند را توبیخ میکند آنجا که فرمود: “تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ/ میبینی آنان را که به شما نگاه میکنند ولی شما را نمیبینند !” (اعراف / ۱۹۸)

نشود که ما پیامبر را نبینیم !!

استاد آیت الله علامه حسن زاده آملی (ره) میفرمود؛ افرادی در زمان پیامبر بودند که هر روز با ایشان بودند و نماز سه وقت را با حضرت بودند اما محشور با ایشان نبودند!

دعوت او بر وزان شخصیت او معنا می شود

ساختار شخصیتی او بر محور معرفت و کرامت و محبت و اخلاق و گذشت بود‌ لذا در زندگی پیامبرانه او همه چیز براساس “دعوت به نیکی” و زندگی و همزیستی استوار بر “صلح و مسالمت آمیز” معنا و تفسیر می شود. (اعراف/۱۹۹)

دعوتش بر اساس اذن الهی بسوی خدا بود ؛ داعیا الی الله باذنه و سراجا منیرا (احزاب /۴۶) در نتیجه دعوت او خداپسندانه و خارج از هرگونه رفتار غیرخدایی بود و هیچ گونه تیرگی و تاری در آن دعوت نبود و امکان اتهام “خاکستری” در زندگی نبوده و نیست. نتیجه این چنین دعوتی؛ ایجاد روشنی در جامعه است .

ثبات روحیه او بر “صلح”

رفتارهای او بر یک اصل کلیِ قرآنی استوار بود آن این بود؛ “الصلح خیر” ( نساء / ۱۲۸)

او اولا ؛ به دشمن فرصت میداد ، وثانیا ؛ اگر آنان پناه می خواستند به انان پناه میداد ، و ثالثا ؛ در مکان امن به آن مشرکین جای میداد تا کلام الهی را بشنوند و قبول و باور کنند.. (توبه/۱۰)

بله ، وقتی مواجه با “تجاوزگر” می شد که بر حریم حریم انسان و دین خدا تجاوز داشت ، مبارزه میکرد و مبارزه خود را صرف مبارزه با ریشه ظلم میکرد ؛ وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ (توبه/۱۲)

زندگی خصوصی او مثال زدنی است

رسول الله (ص) خانه ش محل رفت و آمد و انس مسلمین بود تا جاییکه خدا به مردم هشدار میدهد که بیش از حد مزاحم ایشان نشوید؛ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَٰكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ ۖ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ(احزاب/۵۳)

اینکه میبینید در تاریخ اسلام هر آنچه دشمنان دیروز و امروز تلاش کرده اند بر زندگی خصوصی او خُرده گیرند و او در زندگی خود نقطه خاکستری و پر ابهام معرفی کنند ولی نشد و نتوانستند چون چیزی را از مردم مخفی و لاپوشی نمیکرد .

مهم این است خدای متعال آن چه رسولش در زندگی دارد او را علنی کرده است . به این نمونه توجه کنید؛

خدا به ایشان فرمود : أیها النبی لم تحرم ما أحل الله لک تبتغی مرضات أزواجک والله غفور رحیم (تحریم/۱)

ای پیامبر، چرا چیزی را که خداوند حلال کرده است، به خاطر خشنود ساختن زنانت بر خود حرام می کنی و خدا آمرزنده و مهربان است.

از اینجاست برخی شبهه ایجاد کردند که پیغمبر اکرم (ص) ـ العیاذبالله ـ در امر تشریع دخالت کرده، حلالهایی را حرام می کرد تا اینکه آیه نازل شد که چرا این کارها را انجام می دهی!

اجازه دهید برای پاسخ کامل به این شبهه اصل آیه را بررسی کوتاهی داشته باشیم؛

در مورد سبب نزول این آیه روایات مختلفی آمده و از جمله این است؛ گفته شده که پیغمبر اکرم (ص) روزی پیش یکی از همسرانش شربت عسل نوشیدند و بعد برای دیدار همسران دیگر (حفصه، عایشه) رفتند که آنها به حضرت گفتند: انا نشم منک مثل ریح المغافیر. مغافیر بویی بود که حضرت (ص) از آن کراهت داشتند. وقتی حضرت این را شنیدند، شربت عسل را بر خود حرام نمودند که آیه نازل شد: لم تحرم ما أحل الله لک…

البته صاحب تفسیر کشاف در مورد سبب نزول را چیز دیگری مطرح کرده که پیغمبر اکرم (ص) یک روز حضرت (ص) در خانه حفصه بودند و حفصه برای حاجتی از خانه بیرون رفت و حضرت (ص) ماریه را به حضور پذیرفتند. وقتی حفصه از این قضیه اطلاع یافت عصبانی شد و به پیغمبر اکرم گفت که امروز نوبت من بوده : «یا رسول الله، هذا یومی و فی داری و علی فراشی». پبغمبراحساس خجالت کردند و گفتند: «دیگر هیچگاه با ماریه نخواهم بود / فقد حرمت ماریه علی نفسی»!

در تفسیر این آیه تفسید مجمع البیان مینویس ؛ تحریم بعضی از همسران یا تحریم بعضی از لذتها (غیر از عقیده تشریع)، دارای اسباب باشد یا بدون علت، اصلاً قبح ندارد و گناه شمرده نمی شود.

و علامه طباطبایی در تفسیر المیزان مینویسد : “اولاً؛ خطاب با «یا أیها النبی» متوجه آن جناب شده بدان جهت که نبی است، یعنی دلالت دارد بر اینکه این مسئله مورد عتاب یک مسئله شخصی است نه جزو رسالت او باشد. ثانیاً: تحریم در جمله «لم تحرم…» تحریم به عنوان جعل حکم شرع نیست، بلکه از آیه بعدی (قد فرض الله لکم تحلة ایمانکم) که در آن سخن از سوگند و گشودن آن است معلوم می شود که تحریم به وسیله سوگند بوده است. خاصیت سوگند نیز همین است که وقتی به ترک عملی متعلق شود آن را حرام می کند. پس حرمت ترک عمل به وسیله سوگند بوده نه اینکه برای خود تشریع کرده باشد. پس پیغمبر اکرم (ص) هیچ امر تشریعی حلال را بر خود حرام نکرده و عتاب نیز در حقیقت متوجه زنان آن حضرت (ص) است که باعث شدند حضرت به خاطر رضای آنها و اذیت هایی که بر آن حضرت (ص) روا داشتند، از چیزی بگذرد و قسم بخورد، که عنایت الهی شامل حال آن بزرگوار شد و آزادی اش را برگرداند و با این خطاب آن زنان را مورد عتاب قرار داد و نصرت و تأیید خود را در مورد پیغمبرش اثبات نمود.”

نتیجه میگیریم خداوند متعال از رهگذر که پیامبرش برترین تا قیامت برای هر انسان کمال جویی است ، از زندگی مخفی او پرده برداشته و رخدادهای متن زندگی او را مطرح میکند و نه تنها از فضیلت او چیزی کاسته نمیشود بلکه چون با “شفاعیت” پیامبر خود را مطرح کرده بر فضیلت او افزوده است.»

ادامه دارد‌…