استاد هادی سروش: غفلت از «واجبات اجتماعی» توجیه شرعی و عقلایی ندارد

شفقنا- استاد هادی سروش معتقد است: توجه به مستحبات و غفلت از واجبات اجتماعی، توجیه شرعی و عقلایی ندارد خصوصاً وقتی با مردمی مواجهیم که در نهایت نجابت و شرافت هستند.

به گزارش شفقنا، حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش در سخنرانی روز اربعین حسینی در جمع هیئت انصارالمهدی تهران گفت: اربعین با دو روایت معتبر مستحکم است که یکی عبارت از روایت امام عسکری (ع) است که “زیارةالاربعین” را یکی از علائم پنجگانه معرفی کرده و نقل بزرگی در فقه و حدیث چون شیخ مفید و صحه گذاری بزرگ دیگری چون سید ابن طاوس در اعتبار روایت کافی است. اضافه آن، بر روایت معتبر “صفوان” از امام صادق(ع) است که در آن تکریم اربعین و خواندن متن زیارت در آن سفارش شده است.

وی بعد از اثبات مستحب بودن زیارت امام حسین (ع) در مورد انجام مستحبات، گفت: انجام مستحباتی که مورد حرمت باشد مانند، والدین که فرزند بگویند نباید به زیارت بروی! در اینجا این زیارت بر این فرزند قطعا حرام است و باید نماز خود را در تمام مسیر و مقصد تمام بخواند چون در سفرِ حرام نماز شکسته نمی شود!

این استاد حوزه در ادامه به تزاحم مستحب با واجب پرداخت و گفت: ترجیح واجب بر مستحب قبل از اینکه یک حکم شرعی باشد، یک حکم عقلایی است. رسیدگی به شرائط زندگی و مشکلات اقتصادی ارحام و خویشاوندان در صورت توان، یک واجب است و بر هر مستحبی مانند زیارت غلبه دارد و چه بسا نوبت به زیارت نمی رسد.

وی اضافه کرد: رسیدگی به شرائط اقتصادی جامعه از سوی مسئولان، به آنان اجازه وقت گذاردن در امور مستحب را نمی دهد تا برسد به اینکه بخواهند از بودجه بیت المال خرج مستحبات کنند. پس یک مسئول نه می تواند به انگیزه یک مستحب مکان کار خود را ترک کند و نه می تواند تعطیل کند و انرژی خود و بیت المال را برای مستحبات قرار دهد.

وی در استدلال بر باور خود از سه گزاره دینی از نهج البلاغه و صحیفه سجادیه و اصول کافی استفاده کرد و گفت: در کلمات قصار نهج البلاغه آمده که حضرت امام علی(ع) فرمود: «اگر نافله ها -عبادات مستحبی- به واجبات ضرر رساندند، موظفید که مستحب را ترک کنید. ؛ – إِذا اضرتِ النَّوافِل بِالفَرائِض فِارفضُوها ».
و در دعای ۳۲ صحیفه سجادیه هم آمده که امام سجاد (ع) چنین به این مهم اشاره دارد، “خدایا نمیخواهم به تو بوسیله مستحبات توسل کنم در حالیکه واجباتی که به عُهده دارم مورد غفلتم قرار گیرد و نهایتا مرا به دامنه حرام سوق دهد؛ – ولست اتوسل اليك بفضل نافله مع كثير ‌ما‌اغفلت ‌من‌ وظائف فروضك و تعدّیت عن مقامات حدودک الى حرمات..”

وی با اشاره سیره ائمه در موردی کسی که محتاجی را ببیند دیگر نمی تواند به امور مستحب بپردازد، گفت: امام جعفر صادق (ع) فرمودند: “من حج را خیلی دوست دارم تا جائیکه از آزاد کردن هفتاد بنده هم بیشتر دوست دارم، لیک رسیدگی به یک مسلمان در غذا و پوشش و حفظ آبروی او را از هفتاد حج بیشتر دوست دارم؛ – ولان أعول أهل بيت من المسلمين: أسد جوعتهم، وأكسو عورتهم، وأكف وجوههم عن الناس أحب إلي من أن أحج حجة وحجة وحجة ومثلها ومثلها حتى بلغ عشرا ومثلها ومثلها حتى بلغ السبعين” همین یک روایت برای کسانیکه دردِ دین و انجام مناسک مستحبی دین را دارند کافی است.

وی با اشاره به یک بحث اصولی در حوزه ها گفت: آنچه عقلاء بر آن صحه گذارند می تواند دارای وجه شرعی باشد؛ “امام خمینی(ره) در اصول فقه نکته مهمی دارند که همه جا باید به حُکم عقلاء احترام گذاشت و حتی در صورتی که شما می دانید که عقلاء عالَم در آینده گزاره انتخابی خواهند داشت و بنایی خواهند داشت، می توانید به عنوان “بناء عقلاء” از الان بدان عمل کنید چرا آن گزاره حجت است و می توان از آن حکم شرعی را از آن استخراج نمود.”

استاد سروش در پایان بیان کرد: بناء عقلاء عالَم دیروز و امروز و فردا بر این استوار است که جامعه نباید گرسنه و محتاج باشد و باید در این مسیر دست اندرکاران از هیچ کاری غفلت نکرده و توجیه گر نباشند. توجه به مستحبات و غفلت از واجبات اجتماعی توجیه شرعی و عقلایی ندارد خصوصا وقتی با مردمی مواجهیم که در نهایت نجابت و شرافت هستند، همواره کنار نظام بوده اند و از جان و مال خود و فرزندانشان دریغ نکردند، این مردم بر مسئولین حقوق بسیاری دارند که به این سادگی قابل جبران نیست.