🔰 هادی سروش :
اثبات عالَمی بنام "عالَم ذر" سهل نیست و اقرار بر ربوبیت خدا در ساحت دیگری بوده

✅به گزارش مجتمع فرهنگی مسجد قائم و هیئت محبان الزهرا (س) ورامین ؛ در شب سوم‌ ماه رمضان مصاف با مورخ چهارم فروردین ماه سال ۱۴۰۲ استاد حجت الاسلام والمسلمین آقای سروش در جمع دوستانه جوانان ارزشمند ورامین به سوالات دینی آنان پاسخ داد.

✅در این جمع دوستانه سوال و سخن از عالَم ذر و تفسیر آیه ۱۷۲ سوره اعراف پیش آمد ؛ " وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ ۛ شَهِدْنَا ۛ أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَافِلِينَ
ترجمه:
و به یاد آر هنگامی که خدای تو از پشت فرزندان آدم ذرّیّه آنها را برگرفت و آنها را بر خودشان گواه ساخت که آیا من پروردگار شما نیستم؟ همه گفتند: بلی، ما گواهی دهیم.

🔻سوال این بود : عالم ذر چگونه عالمی است که انسانها اقرار به ربوبیت کرده اند ؟ واین که گفته میشود، شیعیان در آن عالم تعهد داده که ما شیعه هستیم و عده ای دیگر قبول نکردند آیاصحیح است یاخیر؟

✅بعد از دعوت دوستان به اظهار نظر ، استاد سروش بیانات مفصلی را ارائه نمودند و گفتند :
اول بدانیم همه معارف قرآن و عترت در یک سطح عادی نیست ، برخی از آیات قرآن آنچنان دارای عمق است که مفسرین بزرگ اعلام‌ "ندانستن" دارند .
بنده در سالهایی که خدمت حضرت استاد آیت الله جوادی آملی درس تفسیر قرآن بودم ، ایشان اذعان در مواردی میفرمود که این آیه برای ما حل نشده است!
و در روایات هم داریم که فرمودند : احادیث ما صعب مستصعب -سخت و سنگین- است .
بخشی از حرفهای دین را ملائکه و یا مومنانی که امتحان پس داده اند مثل علامه طباطبایی و امام خمینی(ره) توان تحمل و درک آن را دارند.

✅ آیه "الست بربکم قالوا بلی" از آیات سخت قرآن است.
بنده بقدر ناچیز فهمم که از اساتید بهره برده ام توضیحی میدهم؛ اینکه ما انسانها در عالمی بنام عالم ذر که جهانی مخلوق باشد و در آنجا اعترافی داشته ایم قابل اثبات نیست. چون جهانی که در آن حیات باشد و زاد و ولد وجود داشته باشد و قبل از این دنیا باشد ، نداریم. چون اگر باشد همان سوال مرحوم فیلسوف بزرگ ملاصدرا مطرح میشود که اگر عالمی بوده چرا یادمان نیست و چگونه روح میتواند در جهانی بصورت معطل باشد ؟

✅ گرچه ما از عوالم هستی اطلاعی نداریم ولی بر اساس ادله دینی و عقلی انچه که ایات قران اشاره به قبل از خلقت دارد ؟ نمیتواند عالم ذر باشد و لذاست علامه طباطبایی در تفسیر المیزان عالم ذر را بشکلی که معروف شده که جهانی مشابه این دنیا باشد و نسل انسانها مشخص باشد و حیات داشته باشند را نمی پذیرد.

✅ بنظر باید چنین گفت : بله ؛ ریشه و اصل همه موجودات هستی در عالمی که از ساحت ربوبی و صقع ربوبی است و از شئون علم خداوند متعال است ، وجودعلمی دارند.
یک مثال بزنم ، یک مهندس ؛ نقشه یک ساختمان را در ذهن خود دارد و به علم خودش مسلط است و زبان حال هندسه ای هر قسمتی از آن ساختمان را درک میکند و در نگاه به نقشه آن ساختمان در علم و ذهن خودش سوال و اقراری از اجزاء آن طرح قبل از ساختن میگیرد و در واقع پاسخ سوال خود را از وجودعلمی آن ساختمان در ذهنش دارد میگیرد.
خوب ، با این مثالی که البته اعتراف میکنم بسیار دور از حقیقت آیه"الست بربکم قالوا بلی" است ، کمی ذهن رابه آیه نزدیک میکند که دادار عالم هستی در ساحت علم خود با حقیقت انسانها سخن گفته و آنان با زبان حال به ربوبیت خدا اعتراف کرده اند.

✅ این سوال وجواب نه درعالم فرشتگان (عالم عقل) بوده ، و نه در عالم ارواح. چون درعالم ارواح؛ روح بشکل روح شخص مشخصی که در این دنیاست موجود نیست و وجود ارواح بشکل دیگری است که توضیح مفصل خود را دارد.

✅اما این سوال که برخی مطرح می کنند؛ در عالم ذر برخی گفتند: ماشیعه هستیم برخی گفتند ما شیعه نیستیم ، برای ما روشن نیست. چون ، اگر این سخن مستند به حدیث باشد، اولا باید سند آن را بررسی کرد که آیا معتبر هست یاخیر. و سپس برای توجیه آن اقدام نمود.
برخی از روایات جعلی است و برای تخریب شیعه جعل شده است.همیشه تخریب به این نیست که بگویند امیرالمومنین اشتباه کرد! گاهی مقام ایشان را در حد خدایی بالا میبرند تا شیعیان و امامشان را تخریب کنند! و متاسفانه برخی هم از آن احادیث غلوآمیز لذت میبرند! در صورتی که دشمن آن روایت را جعل گرده برای تخریب شیعه.
خلاصه اگر در مورد شیعه بودن روایتی داشته باشیم قاعدتا همه انسان ها با زبان حال باید اعتراف به حقانیت شیعه داشته باشند و اینکه یکی گفت شیعه هستم یا دیگری گفته شیعه نیستم ، اگر روایت صحیح السندی داشته باشد -که البته بنده نیافته ام- باید مورد بررسی و توجیه و تفسیر شود تا گرفتار شبهه پر خطر "جبر" قرار نگیرد

🆔https://t.me/soroushmarefat