شفقنا- استاد حوزه در جلسات هفتگی خود در شرح اصول کافی در موضوع «خطاهای دینداران» گفت: همانطوریکه خطاء و اشتباه در رفتار ظهور و بروز دارد، در تفکر و اندیشه هم می تواند وجود داشته باشد. دینداران گروهی نیستند که از خطاء ایمن باشند و یکی از خطاهای برخی از آنان مقابله با رفاهیات و بهرمندی مردم از منافع دینوی است! برخی آنان با فکر خام خود بر این باورند که با بهرمندی از چرب و شیرین های حلال دنیا، معنویت تباه می شود! این تفکر با دین و فطرت هماهنگ نیست.

رفاهیات و دین

استاد سروش در رابطه با رفاهیات از منظر دین گفت: در دین اسلام که دین کاملی است، رفاهیات که بازگشت به تامین بخش مادی و عنصری انسان را دارد، مورد فراموشی و بی اعتنایی نیست.

از اینجاست که در مورد رفاهیات و بهرمندی و استفاده دین سکوت نفرموده و با نزول آیه ۳۲ سوره اعراف دین خود را در مصاف با زهدنمایی قرار داده و آن را باطل کرده؛

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَهَ اللَّهِ الَّتِی أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ ۚ قُلْ هِیَ لِلَّذِینَ آمَنُوا فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا خَالِصَهً یَوْمَ الْقِیَامَهِ ۗ کَذَٰلِکَ نُفَصِّلُ الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ.

از این آیه استفاده می شود نه تنها در زمان ائمه (ع) بلکه در زمان نزول وحی عده ای زهدنما و زهدفروش در مقابله با استفاده از امکانات مادی و نعمت های الهی بر می آمده اند که خدا این چنین آنان را مورد عتاب قرار داده که؛ «چه کسی حلال خدا بنام نعمت ها و زینت های دنیا را برای شما حرام اعلام کرده؟!»

نقطه مشترک زهد نمایی و کمونیستی و صوفیگری

استاد حوزه افزود: این واقعیت قابل توجه است که زهد نمایی و کمونیستی و صوفیگری در یک نقطه مشترک بهم می رسند و آن تحریم حلال خدا در مورد استفاده از امکانات و منافع دنیوی است. قرآن در مصاف با هر سه قرار دارد؛ هم با زهدفروشی و زهدنمایی مبارزه می کند و هم هرگونه اشاعه تفکرکمونیستی و یا صوفیگرایی که بنوعی تحریم حلال خداست را به چالش کشیده است.

حضور نماینده امیرالمومنین درمذاکره با خوارج با بهترین لباس

سروش در ادامه گفت: یکی از مسئولیت های مهم رهبران الهی؛ به چالش کشیدن اندیشه ها و رفتارهای انحرافی است، اما نه فقط با خطبه و خطابه و نامه، بلکه با عمل و رفتار متناسبی که بتواند یک حرکت غلط را باطل کند.

از ابنجاست که وقتی امیرالمومنین (ع) نماینده خود، یعنی؛ ابن عباس را برای مذاکره با خوارج فرستاد، او با بهترین لباس بر آنان وارد شد، آنانی که استفاده از امکانات دنیوی را بر خود حرام کرده بودند و به غذای نامناسب و لباس ناجوری خود را به ریاضت انداخته بودند و زعم «زهد و تقوا» در آن در داشتند!

وقتی خوارج ابن عباس در یک لباس آراسته و بوی خوش عطر و سوار بر مرکب خوبی دیدند، قبل هر سخنی به او اعتراض کردند که اصلا شرائط ظاهری تو اول دعوا ما باشماست! هَذَا أَوَّلُ مَا أُخَاصِمُکُمْ فِیهِ؛ و گفتند: ای ابن‌عبّاس! تو با لباس جبّاران و گردنکشان ومرکوب‌هایشان، به سراغ ما آمده‌ای؟! و جناب ابن‌عبّاس آیه؛ قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِینَهَ اللهِ الَّتِیَ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَ الْطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ.. خواند و گفت: من می‌پوشم و خود را زینت می‌دهم، زیرا که خدا زیبا است و زیبایی را دوست دارد، به‌شرطی‌که حلال باشد. (الکافی، ج۶، ص۴۴۲)

ملاک در حاکمان به صداقت و عدالت است نه به زهدنمایی!

استاد حوزه در ادامه به سیره ائمه اطهار اشاره نمود و تصریح کرد؛ دعوت به زهدنمایی از دعوت های رایج عصر ائمه است که در روایات متعدد از حضرات معصومین ع وارد شده!

وی افزود: جالب است که قاطبه امامان به مقابله با این انحراف و فریب برخاسته اند و آن را نفی کرده نموده اند‌ و اصلا اذهان جامعه و افکار عمومی را به نقطه ی دیگری برده اند و آن این بوده که وقتی قدرت طلبان با پوشش زهد نمایی می خواستند بر جنایات و ظلم ها و بیدادگری های خود جامعه را فریب دهند، ائمه علیهم السلام با صراحت و شجاعت افکار عمومی را بیدار می کردند که؛ آنچه شما مردم باید از متولیان در مصدر امور بخواهید؛ لباس پاره و مندرس پوشیدن نیست بلکه ؛ صداقت و عدالت و پای بندی به وعده هایی است که جامعه داده اید.

به این نمونه زیبا توجه فرمایید؛

روایی گوید به امام رضا (ع) عرض کردم؛ چقدر مردم از کسی که غذایی با کیفیّت بد میخورد و لباسی با کیفیّت بد می پوشد و اظهار خواری می‌کند، خوششان می‌آید! امام رضا فرمود: مگر نمی‌دانی یوسف پیامبر بود و فرزند پیامبر بود، امّا با وجود این، قباهای ابریشمی دارای دکمه‌های زرین بر تن می‌کرد و در مجالس آل فرعون برای داوری و قضاوت می‌نشست؟ مردم به لباس‌هایش احتیاج نداشتند، بلکه به عدلش نیازمند بودند. درحقیقت چیزی که در امام مورد نیاز است، این است که راستگو باشد و هرگاه وعده دهد، این وعده را عملی کند و هرگاه قضاوت کند، در این قضاوت عادل و دادگر باشد و خدا هیچ‌گاه غذا و نوشیدنی حلال را تحریم نمی‌کند، بلکه حرام را چه کم و چه زیاد، حرام دانسته است؛ إِنَّمَا یُحْتَاجُ مِنَ الْإِمَامِ فِی أَنَّ إِذَا قَالَ صَدَقَ وَ إِذَا وَعَدَ أَنْجَزَ وَ إِذَا حَکَمَ عَدَلَ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحَرِّمُ طَعَاماً وَ لَا شَرَاباً مِنْ حَلَالٍ وَ إِنَّمَا حَرَّمَ الْحَرَامَ قَلَّ أَوْ کَثُرَ. (کافی، ج۶، ص۴۵۳)

در نتیجه؛ ائمه (ع) افکار جامعه را از سطحی نگری بر حذر می داشتند و اجازه نمی دادند زهدنمایی پوششی بر فریب افکار عمومی شود و راه برای بی عدالتی و ظلم هموار باشد.

ضرورت رفاه در سراسر کشور

هادی سروش در بخش پایانی سخنان خود گفت: وقتی دین، یک مسلمان را دعوت به استفاده از امکانات دنیوی و نعمت های مادی می کند و او را مورد تشویق قرار می دهد، واضح است که کشوری که نام اسلام را دارد باید از همه بهره های رفاهی برای مردم خود کم نگذارد و سطح عموم جامعه را در آرامش و امنیت مادی و بهرمندی از رفاه قرار دهد.

اینجاست که هر گونه توصیه به مردم در جهت زهد و پشت کردن به دنیا از تربیون های رسمی بر خلاف اندیشه دینی و سیره معصومین(ع) است.

پیامبر رحمت (ص) در آخرین سخنرانی رسمی خود در مدینه به حاکمان پس از خود دستور صریح داد؛ مبادا به وسیله فقر در جوامع اسلامی باعث «کفر» مردم مسلمان شوید!

اُذَکِّرُ اللّه َ الوالِیَ مِن بَعدی عَلى اُمَّتی، إلاّ یَرحَمُ عَلى جَماعَهِ المُسلِمینَ؛ … و لَم یُفقِرهُم فَیُکفِرَهُم …(کافی ، ج۱ ص۴۰۶)