🔰 با این زندگی سخت چه باید کرد ؟

✍ هادی سروش

🔻امروز هر با سواد و یا کم سوادی معترف است که "زندگی سخت" شده ! این سختی ها مخصوص جامعه ما نیست و فرا گیر است گرچه ندانم کاری ها و قدرت طلبی ها و تخریب ها و .. در جامعه ما غیر قابل انکار است !

♈️نکته اینجاست ؛ از دست من و شما برای بهبود کلان اوضاع کاری ساخته نیست ! پس بازگردیم و تلاش کنیم مشکل خود را از راه دیگری دوا کنیم . سوال برای بهبود نسبی شرائط زندگی فردی مان چه میتوانیم انجام دهیم؟

♈️ حتما میدانیم ؛ دنیای انسان عجیب و وسیع است . و حتما میتوانیم ؛ از راهکارهای مختلف برای رسیدن به مطلوب بهره شویم .

🔸 *راهکار اول؛ سالم سازی یا ارتقاء باورها*

✅ برای فاصله گرفتن از سختی ها باید به سالم سازی اعتقادات پرداخته و باورهای مان را ارتقاء بخشم. یعنی به این باور برسیم که این رنج ها که میبریم ، عقیم نیست و حتما یک جایی حساب میشود و بصورت آرامش به ما بر میگردد. این حدیث زیبا از رسول رحمت (ص) را ملاحظه فرمایید : « لحظه های غم و اندوه، لحظه های پوشاندن گناهان است و فرد مؤمن پیوسته گرفتار غم و اندوه می شود تا آنکه از همه گناهانش پاک گردد. / ساعاتُ الهُمُومِ ساعاتُ الکَفّاراتِ وَ لا یزالُ الهَمُّ بِالمؤمنِ حتّی یَدَعَهُ و ما لَهُ مِنْ ذَنْبٍ.»

✅ برای حسِ خوب داشتن باید به "سالم سازی اعتقاد" خویشتن همت گماریم . پیامبر رحمت (ص) فرمود : «خداوند از روی حکمت و فضل خویش، آسایش و شادمانی را در یقین و راضی بودن به قضای الهی قرار داد ، و غم و اندوه را در شک و ناخشنودی / اِنَّ اللهَ بِحُکْمِهِ وَ فَضْلِهِ جَعَلَ الرُّوحَ وَ الْفَرَجَ فِی الْیَقین وَ الرِّضَا وَ جَعَلَ الهَمَّ وَ الْحُزْنَ فِی الشَّکِّ وَ السَّخَطِ.»

✅ نقطه عطفی برای تحمل سختی ها وجود دارد و آن این است که هیچ سختی به حُکم و سنت الهی نمیتواند دائمی ، و حتی حداکثری باشد. این سنتِ دل آرای خدای مهربان در این آیه معروف آمده است که فرمود : "ان مع العسر یسرا" (انشراح/۶) و نیز فرمود : "سَیجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ یسْرًا" (الطلاق/۷). برای اهل دقت عرضه دارم که آیه معروف سوره انشراح از آیه سوره طلاق امیدوارکننده تر چون فرمود؛ با سختی راحتی است، و نفرمود؛ بعد از سختی راحتی است که در سوره طلاق آمده . و این بدین معناست که ؛ همه سختی ها یک نوع پیوستگی با راحتی دارند و از راحتی گسستنی نیستند.

🔸 *راهکار دوم؛ تقویت امیدبه موفقیت*

برای ایجاد و تقویت امید باید دید سکاندار عالَم هستی که هرچه هست و نیست ؛ به اراده او بسته است در رابطه با تقدیرات آدمیان چه میفرماید؟ اميرالمؤمنين (ع) فرمود: خداوند متعال به حضرت داود وحى فرمود: اى داود! تو مى خواهى، من هم مى خواهم ، ولى جز آنچه من میخواهم نمى شود. پس اگر تسليم آنچه من میخواهم بشوى، آنچه را هم تو میخواهى عطايت مى كنم. امّا اگر تسليم آنچه من میخواهم نشوى، در آنچه خودت میخواهى تو را به رنج مى افكنم و جز آنچه هم كه من بخواهم نخواهد شد. / اَوْحَى اللّه ُ اِلى داوُودَ: يا داوُودُ! تُريدُ وَ اُريدُ وَ لايَكُونُ اِلاّ ما اُريدُ ، فَاِنَ اَسْلَمْتَ لِما اُريدُ اَعْطَيْتُكَ ما تُريدُ وَ اِنْ لَمْ تُسْلِمْ لِما اُريدُ اَتْعَبْتُكَ فيما تُريدُ وَ لا يَكُونُ اِلاّ ما اُريدُ. (توحید صدوق /۳۳۷) پس امید داشته باشیم در عین نداشتن ها و از دست دادن ها ، به آنچه میخواهیم، خواهیم رسید .

✅ در تقویت امید در نهانِ دل ؛ وجود یک "همدمِ" موافق با طبع و روحیات مان لازم است. در زمینه تاثیرات مثبت یک همدمِ دلسوز امام صادق (ع) فرمود: "هر گاه یکی از شما دچار گرفتاری و غم و اندوهی شد باید برادر خود را آگاه سازد تا مشکلش را بر طرف نماید و به توانایی خود اکتفا نکند َ[و خودش را با فشارهای روحی از بین نبرد] /إِذَا ضَاقَ أَحَدُکمْ فَلْیعْلِمْ أَخَاهُ وَ لَا یعِینُ عَلَی نَفْسِه (بحار،ج ۷۴ص ۲۸۷) در اینجا که سخن از همدم آمد ، در واقع سخن از "عشق" شده و بدیهی است که عشق و محبت میتواند معجزه گر باشد. چه زیبا سر آمد فیلسوفان الهی جهان یعنی صدرالمتالهین ملاصدرا میفرماید: "عشق" ؛ کمک به آرامش و یکپارچگی وجودی انسان می کند و از فضائل است.

🔸 *راهکار سوم؛ ذکر الهی و با خدا حرف زدن*

✅ راه دیگری که سختی ها را راحت میکند و یا قلب آدمی را در برابر سختی ها تقویت میکند و بُنیه قلبی و نهان آدمی را دگرگون میسازد ؛ "ذکر" خداست. چه زیبا فرمود : نام خدا آرامش دهنده دل های بیقرار است / "أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ"(رعد/۲۸) بلکه به باورِ صاحب این قلم ؛ نام خدا ، نه تنها دل انسان را آرام و رام میکند ، بلکه نامِ نامیِ او ؛ آرامش دهنده همه هستی است. و شاید بدین جهت است که کل هستی در ذکر و تسبیح خدای منان هستند : "تُسَبِّحُ لَهُ السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَّ وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ"(اسرا/۴۴)

✅در این بین برخی از "ذکر" ها سفارش شده مانند حدیث ذیل ؛ امام صادق (ع) به سفیان ثوری فرمود: زمانی که چیزی تو را محزون ساخت، جمله ' لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ؛ [یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند نیست] را زیاد بگو؛ زیرا این جمله ، کلید شادی است. / یا سُفْیانُ إِذَا حَزَنَک أَمْرٌ فَأَکثِرْ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ فَإِنَّهَا مِفْتَاحُ الْفَرَجِ." (کشف الغمه.ج۲ص۱۵۶)

✅ ذکر دیگر "ذکریونسی" است : «لَا إِلَهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَکَ إِنِّی کُنتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» (انبیاء/۸۷) پیامبر رحمت (ص) فرمود : آن اسمی که اگر کسی او را با آن بخواند اجابتش می کند و هر چه بخواهد می دهد، همان اسمی است که یونس خواند؛ سوال شد یا رسول اللّه! آن اسم،مخصوص یونس بود یا برای همه مؤمنان؟ فرمود: برای یونس و همه مؤمنان است که اگر خدای را با آن بخوانند اجابت می کند مگر نشنیده ای که خداوند می فرماید: و ما این چنین مؤمنین را نجات می دهیم. / اسْمُ اللّهِ الَّذی اذ ادُعِی بِهِ أجَابَ وِ اذا سُئِلَ به أَعْطی وَهُوَ دَعْوَةُ یوُنسَ النَبّی قُلْتَ یا رَسُولَ اللّهِ لَهُ خاصَّةً؟ فَقالَ خاصّةً وَ لِجَمیعِ الْمُؤمِنینً عامَّةً اذاْ دَعَوا بِها الَمْ تَسْمَعْ قَولَ اللّهِ سُبْحانهُ: وَ کذلِک نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ

✅ بجاست به این نکته توجه وافر کنیم که در واقع در ذکر و با خدا سخن گفتن ؛ "تمرین توحید" نهاده شده و این گزاره در شکل گرفتن شرائط جدید و حسِ زیبا در وجود آدمی سهم مهمی دارد. "تمرین توحید" یعنی ؛ در لحظات پریشانی از هرچه غیر خداست دست شسته و به او دل بندیم.

✅بیاییم ؛ وقت بگذاریم و با او حرف بزنیم . و این حرف زدن در قالب تلاوت قرآن باشد و یا دعای مستند ، از هر کدام باشد ، آرام کننده و زورنه به غیب و ملکوت است. و یا اصلا ؛ بیاییم با او ، با زبان ساده حرف دلم مان بزنیم‌. این پیشنهادِ حرفِ دل زدن ، سخن من نیست بلکه خود یک راهکار قرآنی است . در آنجا که یعقوبِ پیامبر گفت : "من حرفهای دل محزونم را بخدا میزنم / إِنَّمَا أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَه" (یوسف/۸۶) سخن گفتن با خدای مهربان ، از یک سوی؛ بسیار آرام کننده است ، و از سوی دیگر؛ امید را از دیگران منقطع و به او متصل میکند. وقرآن در این زمینه می فرماید: "از رحمت بی منتهای خداوند نومید مباشید که جز کافران هیچ کس از رحمت خداوند نومید نیست / وَ لا تَیأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا ییأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْکافِرُونَ" (یوسف/۸۷)

🔸 *راهکار چهارم؛ اُنس با کتاب و شعر* مطالعه کتاب های مفید ؛ انسان را وارد دروازه دیگری میکند. مطالعه؛ آدمی را از طوفان غم به ساحل نجات رهسپار میکند. مطالعه؛ انسان را از توهمات جدا و عقلگرا میسازد . و خلاصه کتاب ؛ راه تعقل و خردورزی است. واینها فقط گوشه ای از معجزات مطالعه کتاب است.

✅ اُنس با شعر و دیوان اشعار عارفان بزرگ این سرزمین در نقش آفرینی آرامش و امید ، کیمیاست. اشعار بزرگانی چون مولوی ، حافظ ، سعدی ، فردوسی و.. مثلا همین دوبیت را ببینید چه نفوذی در اعماقِ پریشانی ها دارد ؛ یوسف گم گشته بازآیدبه کنعان غم مخور کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور ای دل غمدیده حالت به شود دل بد مکن وین سرشوریده بازآیدبه سامان غم مخور "شعر" تاثیرگذارترین ها روی تخیلاتِ آدمی است و میتواند توهمات منفیِ آدمی را از یک فضای خیالاتی وحشتناک به یک فضای "واقعیت" سوق دهد و انسان را دارای "ذهن زیبا" کند. خوب و خوش باشید. https://t.me/soroushmarefat