«بعثت» از حقیقت تا ادعا!؛ نوشتاری از هادی سروش

‍شفقنا- استاد هادی سروش در مطلبی با عنوان «بعثت» از حقیقت تا ادعا! اینگونه آورده است:

بعثت ، یعنی ؛ تولد دینی نو ، ۲۷ رجب روز “تولد دین اسلام” است. دین اسلام ، معارفش ، مُکمل ادیان است و نه مغایر با آنها .
خط اصلی در “بعثت-تولد” تمام ادیان ؛ توحید و خداباوری و خدانگری است. اما این توحید یک چهره سلبی هم دارد و آن نفی طاغوت است. و طاغوت؛ دوری و بلکه مبارزه با هر جلوه شرک ، خودسری ، بی اخلاقی ، بی قانونی و استبداد است. این حقیقت مهم در قرآن چنین نقش بسته؛ ” لَقَدْ بَعَثْنٰا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا الله واجتَنبُوا الطاغوت”.(نحل ۳۶)

توحیدِ واقعی در “بعثت خاتم الانبیاء” تعریف شده است .
مقصود این است ؛ خداباوری و خدانگری ، که توحیدِ اعتقادی و اخلاص قلبی و عملی است ، و نیز دوری و مبارزه با طاغوت که نفیِ هر گونه استبداد اخلاقی ، اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی است در بعثت خاتم الانبیاء (ص) تشریح و تعیین موضوع شده است.

آیه مربوط به “بعثت خاتم الانبیاء” با اتحاد الفاظ حداقل در قرآن دوبار تکرار شده گرچه از حیث معنا و مفاد بعثت، ده ها بار در قرآن تکرار شده است .
آیه بعثت در قرآن ، این کریمه است ؛ ” لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كٰانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلاٰلٍ مُبِينٍ” (آل عمران ۱۶۴ و نیز در جمعه ۷)

نشانه وجود بعثت ؛

اول: رواج و ترویج محتوای قرآن است؛ “يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيٰاتِهِ” ، در این آیه سخن از “تلاوت” است و این حقیقتی غیر از “قرائت” قرآن است که حاوی صوت و لحن است .

هزاری تشکیل مجامع قرائت و صوت و لحن و تجوید نمیتواند جایگزین تلاوت قرآن شود این سخن من نیست سخن حضرت باقر (ع) بنقل مرحوم کلینی در کتاب “روضه کافی” است که تصریح فرمود: “برهه ای خواهد آمد که الفاظ قرآن خوانده میشود و ترویج میشود ولی محتوای قرآن تحریف میشود!”
تلاوت قرآن همنشینی فکری و اخلاقی و رفتاری با قرآن است.

دوم : تعبیر “يُزَكِّيهِمْ” است . تهذیب نفوس و پرایش دلها از تمام مفاسد درونی و رذائل اخلاقی ره آور بعثت خاتم الانبیاء (ص) است .
اما هر جامعه بنام “اسلامی” که محو شده در قدرت طلبی ، کبریائی ، فخر فروشی ، دروغ ، تهمت ، حسد ، کینه و غضب باشد حق ندارد مدعی اسلام باشد ! چون اسلام در او بعثت نداشته و متولد نشده!

سوم ؛ ره آورد بزرگ و نشانه چشم آرایِ جوامعی که تحت عنوان بعثت- تولداسلام تعریف میشوند ؛ میدان ظهور و بروز “يُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰابَ وَ الْحِكْمَةَ هستند. تعلیم و دانش و کتاب و استاد و تشنهِ حقیقت و دانائی بودن از نشانه های مهم جوامعی است که “بعثت- تولد اسلام” در آن اتفاق افتاده است.
اما وجود بی سوادی ، بی خردی ، معامله دانش با پول و قدرت و ریاست ، قهر و یا هجرت و یا فرار اساتید و دانشمندان ، تهدید دانش آوران در صورت همسو نبودنِ با قدرتها و.. جملگی نشان از عدم بعثت-تولد اسلام در هر جامعه ای است به دروغ اسم اسلام را یدک میکشد!

تمام عناوین سه گانه تلاوت ، تزکیه و تعلیم” شرح تعبیر أَنِ اعْبُدُوا الله است که در آیه سوره نحل آمده و به برهانِ مقابله هر چیزی که ضدیت با معنویتِ خدائی ، اخلاق و نیز آگاهی داشته باشد ، یعنی ؛ دنیازدگی، رذیلت اخلاقی ، جهالت وبی خبری ، مقابل “عبودیت” است و در حقیقت “طاغوت” جای دارد .

جای دارد مدعیان پر صدای ارزشها ، بعثت-تولداسلام در هر جامعه ای را با این شاخص های قرآنی مستدل و اثبات کنند . در این عصر کالای “صدای بلند ، زور ، قدرت و رانت” اثبات کننده ارزشهای اعتقادی و اخلاقی و حقوقی نیست.