استاد هادی سروش: «امنیت اقتصادی» از حقوق مسلم شهروندی است

اساس حقوق شهروندی در قرآن آمده / ما از منابع مان در حقوق بشر بهره نگرفتیم و دیگران بهرمند شدند و جامعه خود را ساختند/ سیره و خصوصاآخرین سخنان پیامبر دلیل بر ضرورت رفاه ، وجود امنیت اخلاقی و تربیتی در جامعه است

شفقنا- حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش با تأکید بر اینکه اساس حقوق شهروندی در قرآن آمده است، گفت: امنیت اقتصادی از حقوق مسلم و غیر قابل انکار شهروندی و حقوق بشر است. جامعه باید در آرامش اقتصادی و در مسیر توسعه زندگی و رفاه و نیز ارتقای تولید و افزایش سرمایه های ملی باشد.

به گزارش شفقنا، استاد هادی سروش در سلسله مباحث خود با عنوان “پیامبرانه ها” گفت: ارزنده‌ترین شخصیت‌ها و محبوب‌ترین انسان‌ها پیش خداوند آن انسانی است که سیره پیامبر را مورد الگوی قرار دهد و امروز در زمینه حقوق شهروندی سیره رسول الله ص برای ما کافی است.

ضرورت توجه به سیره پیامبر(ص)

وی گفت: امیرالمومنین در نهج البلاغه توجه به سیره پیامبر را مورد تاکید قرار داده است می‌فرماید:
“فَتَأَسَّ بِنَبِیِّکَ الاَْطْیَبِ الاَْطْهَرِ ـ ص ـ فَإِنَّ فِیهِ أُسْوَةً لِمَنْ تَأَسَّى، وَ عَزَاءً لِمَنْ تَعَزَّى. وَ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللّهِ الْمُتَأَسِّی بِنَبِیِّهِ، وَالْمُقْتَصُّ لاَِثَرِهِ. ؛ – به پیامبر پاک و پاکیزه ات (ص) تأسّى جوى; زیرا در او سرمشقى است براى آن کس که مى خواهد تأسّى جوید و رابطه اى است عالى براى کسى که بخواهد به او مربوط شود، محبوب ترین بندگان نزد خدا کسى است که به پیامبرش تأسّى جوید و در پى او گام بردارد..
علت این همه تاکید به خاطر این است که در سیره پیامبر همه نیازهای انسان و بشر دیروز و امروز تعبیه شده است. اگر کسی به الگوی رفتاری پیامبر در بخش فردی و اجتماعی توجه کند یک الگوی کامل در حقوق بشر را بدست دارد.

ریشه حقوق بشر و حقوق شهروندی در قرآن است

استاد حوزه تصریح کرد: در قرآن در زمینه حقوق بشر و حقوق شهروندی آیه‌ای دارد که همه رفتارهای حقوقی را میتوان از این آیه استخراج نمود ؛ در آیه ۸۵ سوره هود است که آمده؛ در آیه ۸۵ سوره هود آمده : ” وَيَا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ.”
نکته مهم این که قرآن اجازه به تعدی هیچ حقی را نمیدهد ، هر حقی که عرف و عقلاء برای بشر ثابت میدانند. و این محور مهم قرآنی که فرمود؛ “وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ” ؛ هیچ انسان‌ی به هیچ بهانه واهی حق ندارد که مردمی را از حقشان محروم سازد. به نظرم این آیه از زیباترین و آیات کامل‌ترین آیات در رابطه با حقوق بشر است.

اعتراف مهم ویل دورانت

وی گفت: بر سخن زیبایی نویسنده معروف دنیا به نام ویل دورانت دارد و می‌گوید آنچه از حقوق در جهان غرب مطرح است ، سابقه آن در دین اسلام است . به باورم ؛ امروز اگر در جهان غرب فیلسوف و شخصیتی نام آشنا در بحث حقوق به نام کانت وجود دارد و سخن از حقوق بشر دارد ریشه در تعالیم بلند آسمانی اسلام دارد که متاسفانه ما خودمان نتوانستیم از آن استفاده کامل را ببریم .

ظلم در حق الناس بخشودنی نیست

آقای سروش ادامه داد: حال اگر حقوق بشر رعایت نشود، آنجا وژه‌ای به نام ظلم مطرح می‌شود.
در نهج البلاغه خطبه ۱۷۶ وقتی اقسام ظلم تبیین میشود به “حق الناس” که میرسد تصریح میکند؛ این ظلم قابل بخشش نیست مگر اینکه بخشش از سوی صاحب حق شکل بگیرد ؛ “أمّا الظُّلمُ الذي لا يُترَكُ فظُلمُ العِبادِ بَعضِهِم بَعضا”. و حتما حقوق شهروندی از مصادیق روشن حق الناس است.

عناصر مهم حقوق بشر در آخرین سخنرانی پیامبر رحمت

وی گفت: نگاه رسول الله به حقوق بشر و حقوق شهروندی در سخنرانی رسمی ایشان که به عنوان آخرین خطبه رسمی در مسجد مدینه مطرح است و در تاریخ و در حدیث نقل شده است گواه زنده‌ایست بر اینکه پیامبر آخرین سخن خود را متوجه نماز و روزه و حج نمی‌کند بلکه متوجه حقوق بشر و توصیه به حاکمان و حکمرانان جوامع اسلامی در رعایت حقوق بشر است.
ابتدا از حفظ امنیت جانی شهروندان می‌گوید و می فرماید: “قَالَ أُذَكِّرُ اَللَّهَ اَلْوَالِيَ مِنْ بَعْدِي عَلَى أُمَّتِي أَلاَّ يَرْحَمُ عَلَى جَمَاعَةِ اَلْمُسْلِمِينَ.. وَ لَمْ يُضِرَّ بِهِمْ فَيُذِلَّهُمْ .. وَ لَمْ يَخْبِزْهُمْ فِي بُعُوثِهِمْ فَيَقْطَعَ نَسْلَ أُمَّتِي”
مبادا با رفتار شما و حکمرانی شما ضرری متوجه شهروندان جامعه شود ، مبادا لشکرکشی ها و جنگ باعث خونریزی و کشتار در جامعه اسلامی شود.

آیا می توان مردم به قربانگاه برد؟

سروش یادآور شد؛ در اینجا لازم است متذکر شوم که اگر سوال شود آیا پیامبر نسبت به ترویج توحید معنویت و اخلاق در جامعه مسئولیتی دارد؟ پاسخ می‌دهیم ؛بله مسئولیت دارد.
سوال می‌کنیم آیا برای احقاق حقوق اجازه مقابله و مقاتله دارد؟ پاسخ می‌دهیم؛ بله.
و اما سوال سوم؛ برای ترویج معنویت و توحید در جایی که ظالمان در مقابل پیامبر صف می‌کشند آیا پیامبر می‌تواند جامعه و مردم را قربانی کند؟ با مراجعه به آیه ۸۴ سوره نساء چنین اجازه در رابطه با قربانی کردنِ مردم دیده نمیشود چراکه می فرماید: “فَقاتِلْ فِي سَبِيل
ِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ”
پس قرآن اجازه قربانی کردن مردم و تحمیل بر مردم را نمیدهد بله ترغیب مومنان با جهاد سخن دیگریست.

توضیه پیامبر به حکمرانان در راستای امنیت روانی و تربیتی جامعه

وی گفت: بخش دیگری از آخرین سخنرانی پیامبر در راستای امنیت روانی و تربیتی جامعه است. جامعه باید به شکلی تحت یک حکمرانی درست قرار بگیرد که افراد از این حقوق شهروندی یعنی امنیت و آرامش روانی و ارتقای تربیتی بهره‌مند باشند. به این مهم پیامبر رحمت اینچنین اشاره فرمود ؛ “فَأَجَلَّ كَبِيرَهُمْ وَ رَحِمَ ضَعِيفَهُمْ وَ وَقَّرَ عَالِمَهُمْ” جامعه ای مورد قبول پیامبر رحمت است که ضعیفان و اندیشمندان و عالمان مورد تکریم بوده باشند.

طبق تعالیم پیامبر؛ عدم امنیت اقتصادی به دین گریزی ختم میشود

آقای سروش در ادامه شرح خطبه آخر پیامبر گفت: پیامبر رحمت در بخش سوم از آخرین سخنرانی خود متوجه امنیت اقتصادی است. و فرمود؛ “وَ لَمْ يُفْقِرْهُمْ فَيُكْفِرَهُمْ” اگر حکمرانان با تصمیمات غلط باعث فقر جامعه شوند، آن جامعه به دبن گریزی و کفر کشیده خواهد شد. امنیت اقتصادی از حقوق مسلم و غیر قابل انکار شهروندی و حقوق بشر است جامعه باید در آرامش اقتصادی و در مسیر توسعه زندگی و رفاه و نیز ارتقای تولید و افزایش سرمایه های ملی باشد.

• برچسب ها
• پیامبرانه ها
• حقوق بشر
• حقوق شهروندی
• هادی سروش

اخبار مرتبط

«پیامبر(ص) با وجود زمینه اقتدار، اما سراسر رحمت است»: نوشتاری از...

درباره شروع جنگ و تهمتی بزرگ به امام خمینی/ نوشتار استاد...

استاد هادی سروش: «عدالت و صداقت» راهبرد مهم حکمرانان حکومت دینی...