هادی سروش در تبیین حکمرانی بر محور نهج البلاغه گفت ؛ باید مبانی امام عرضه شود؛ این دفاع از امام است

هادی سروش :

علی (ع) آزاد شده از تمام قیود شبیه ندارد / در حکمرانی علی (ع) دعوت به نظر دادن و نقد کردن است / اطاعت از حکمران مطلق نیست / امام خمینی از آینده پیش بینی جامعه منتقدداشت/ مذمت امام علی از جامعه ای که اطلاع رسانی نشود/ سهم خواهان و متحجران مانع حکمرانی امام علی / نقدهای پوپولیسمی بر امام راحل



به گزارش خبرنگار جماران، حجت‌الاسلام و المسلمین هادی سروش نیز در این نشست گفت:

🔸اساس حکمرانی در قرآن

اساس حکمرانی در آیه 41 سوره حج قرآن شریف آمده است. رشد معنوی، توسعه اقتصادی، ترویج اخلاق و ممانعت از فساد چهار محور مربوط به حکمرانی دینی است. نهج البلاغه در شرح آیه 41 سوره حج است و این چهار محور را روشن می‌کند.

🔸علی مثل و شبیه ندارد

کسی نه مثل علی است و نه شبیه علی است و نه می‌تواند شبیه او شود. امام خمینی(س) می‌فرمایند «می خواهیم شبیه او، نه شبیه نزدیک او، لکن شبیه بسیار دور باشیم؟! کسی نمی‌تواند یک هزارم شبیه علی شود».

🔸بی ارزش بودن حکمرانی

این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: امیرالمؤمنین(ع) در خطبه 33 حکمرانی را کفش پاره‌ای می‌داند، در خطبه سوم آب بینی حیوانی و در کلمه 236 از کلمات قصار «روده خوک در درست جزامی معرفی می‌کند. لذا امام خمینی(س) در کتاب ولایت فقیه می‌فرمایند و در بیاناتشان هم هست که حکومت و حکمرانی فی نفسه هیچ ارزشی ندارد. بعد می‌فرمایند اگر بتوان جلوی ظلم را گرفت، آن حکمرانی ارزش پیدا می‌کند.

🔸حضرت علی می فرمایند حکمران باید آزاد شده از قیود باشد؛ هدف حکمرانی او رها کردن بشر از تمام بردگی هاست

وی با اشاره به اینکه امام خمینی(س) در وصیتنامه امیرالمؤمنین(ع) را «آزاد شده از قیود» معرفی می‌کند، افزود: می‌فرمایند حکمران باید آزاد شده از قیود باشد و هدف حکمرانی او رها کردن بشر از تمام بردگی‌هاست. روح او آنقدر بزرگ است که زمام از حجاز، مصر و ایران را دارد و ذره‌ای در روح او تأثیر نمی‌گذارد. اینها نگاه امام راحل به امیرالمؤمنین(ع) است. یادمان باشد مبنای امام این است که کسی یک هزارم علی هم نمی‌تواند شود.

🔸عدالت و نشانه عدالت در جامعه

هادی سروش اظهار داشت: اگر بخواهیم حکمرانی را از نهج البلاغه استنباط کنیم، یک راه این است که نگاه کنیم به فرمایشات منضبط مثل عهدنامه مالک اشتر نگاه کنیم که در رابطه با حکمرانی است. اما راه دوم تشخیص محورهای حکمرانی در نهج البلاغه این است که باید کل نهج البلاغه را مطالعه کرد تا در میان کلمات امیرالمؤمنین(ع) انسان متوجه شود اینجا نگاه امیرالمؤمنین(ع) به مسائل سیاسی است.
وی با تأکید بر اینکه تابلوی امیرالمؤمنین«عدالت» است، تصریح کرد: حضرت امام با اشاره به خطبه 127 نهج البلاغه می‌فرمایند که حضرت امیر(ع) دو نفر را قطع دست می‌کند و این قدر عاطفه و محبت می کند که آن دو از مداحان حضرت شدند؛ این معنای عدالت است. عدالت در جامعه یعنی اینکه مجرم وقتی هزینه جرمش را پرداخت کرد، چنان مورد لطف حکرمانان می‌شوند که به کلی علاقه‌مند به سیستم حکمرانی می‌شود؛ و بعد امام می‌فرمایند این معنای عدالت است. اگر جامعه اینچنین بود، عدالت برپا است.

🔸دفاع از امام با ارائه مبانی امام

این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: به عقیده من امروز دفاع از امام خمینی(س) همین است که باید مبانی امام عرضه شود. کسانی که سیره و نگاه امام را تقطیع می‌کنند، بدون نگاه به شرایط و تاریخی که امام یک روشی را برای حکمرانی انتخاب کردند، به امام جفا نمی‌کنند و دارند به مردم، حوزه‌های علمیه و عدالت جفا می‌کنند.

🔸اطاعت مطلق ما در اسلام نداریم، مگر از حضرت حق

وی با اشاره به اینکه در لا‌‌به‌لای نهج البلاغه بحث «اطاعت از حکمرانان» مطرح است، گفت: در نامه 30 نهج البلاغه ببینید مردم چه ارزشی در نگاه امیرالمومنین(ع) و حکمرانی ایشان دارند. می فرمایند اگر بناست که اطاعتی در جامعه شکل بگیرد باید چهارچوب مشخصی داشته باشد. مشخص و واضح که وقتی آحاد شهروندان اطاعت از حاکم می‌کنند، با طیب نفس بگویند ما به خاطر رسیدن به آن نتیجه اطاعت می‌کنیم.
هادش سروش ادامه داد: امیرالمؤمنین(ع) در نامه 38 می‌فرمایند «ما در اسلام اطاعت مطلق نداریم، مگر از حضرت حق». امیرالمؤمنین(ع) می‌فرماید گوش کنید، اطاعت کنید تا آنجایی که حق است. از کسی اطاعت کنید که بعدا پوزش نخواهید! وقتی می‌گویند «ما همه سرباز توییم خمینی»، امام راحل مطابقه با نهج البلاغه فرمود «نه من سرباز شما هستم، نه شما سرباز من هستید»!

🔸امیرالمومنین به جامعه و مردم و شهروندان اجازه نقد می دهند، آن هم در اوج عصمت! غیر از این استبداد و خیانت است

وی با تأکید بر اینکه امیرالمؤمنین در اوج مقام عصمت به جامعه، هموطنان و شهروندان اجازه فکر کردن می‌دهد و دعوت به فکر می‌کند، اظهار داشت: یک عده‌ای در زمان جنگ صفین گفتند ما می‌خواهیم درباره جنگ شما تحقیق کنیم و بعد وارد شویم. هر حکمرانی باشد می‌گوید تحقیق چیست؟ چرا می‌خواهید بهانه بگیرید؟ امیرالمؤمنین(ع) فرمود اینکه بنشینید و فکر کنید و حق را تشخیص دهید، تمام دیانت و فقاهت در دین همین است؛ و بعد هم فرمودند غیر از این راه خیانت، جور و استبداد است.
امیرالمؤمنین(ع) اجازه تأمل و تحلیل به مردم می‌دهد و آنها را دعوت می‌کرد به اینکه در مورد حکمرانی ما فکر کنید و نظر بدهید.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه امیرالمؤمنین(ع) مردم، جامعه و شهروندان اجازه نقد می‌دهد، گفت: نامه 57 نهج البلاغه به کوفیان است. امیرالمؤمنین(ع) نوشت بررسی کنید و اگر من رفتارم درست است و مثبت ارزیابی کردید، کمکم کنید. اگر ارزیابی ما مثبت نبود زندان برویم؟! محروم شویم؟! حذف شویم؟! ادامه فرمایش امیرالمؤمنین(ع) این است که اگر در رفتار من خطایی دیدید، بیایید و مرا نقد کنید. خطبه 216 نهج البلاغه می‌فرماید گفتار حق خودتان را از من مخفی نکنید و مشورت‌های عادلانه خودتان را به من برسانید؛ من خودم را فراتر از خطا نمی‌بینم.


🔸امام در پاریس فرمود که جامعه فردا جامعه ی منتقد است

وی یادآور شد: امام خمینی(س) در پاریس فرمودند «جامعه فردا جامعه‌ای ارزیاب و منتقد است». بعد یک جای دیگر خودشان فرمودند «من اگر یک پایم را کج گذاشتم، ملت موظفند بگویند پایت را کج گذاشته‌ای».

🔸مذمت امام علی از جامعه ای که اطلاع رسانی نشود

هادی سروش گفت: امیرالمؤمنین(ع) یکی از نقاط ضعف حکومت بنی امیه و معاویه را در خطبه 51 نهج البلاغه معرفی کرده و می‌فرماید حاکمیت اموی جلوی اطلاع‌رسانی را در جامعه گرفته‌اند و اجازه اطلاع‌رسانی و آگاهی به مردم نمی‌دهند. در خطبه 93 هم می‌فرمایند اگر کسی بخواهد نسبت به حقوق خودش آگاه شود، آزارش می‌دهند.

🔸امام فرمود مطبوعات آنچه ملت می خواهند بنویسد/ خط امام هزینه دارد

امام خمینی(س) هم می‌فرمایند «باید مطبوعات آنچه ملت می خواهند بنویسد». احزاب حرفشان را می‌زنند اما امام می‌فرمایند رسانه‌های عمومی باید آنچه ملت می‌خواهد را بنویسند.

🔸خط امام هزینه دارد

وی تأکید کرد: این حکمرانی در نهج البلاغه که مستندا عرض کردم و این فرمایشات امام، مخالفان جدی دارد. علی(ع) را راحت نگذاشتند و حرکت در خط امام راحل هم راحت نیست. آیت‌الله جوادی سال اول بعد از رحلت امام فرمودند اینهایی که داعیه خط امام دارند، منتظر باشند، باید جام زهر بخورند. خط امام هزینه دارد و از دو سوی حمله می شود که یک سوی آن سهم‌خواهان هستند. سهم‌خواهان در جامعه فساد و تخریب می‌کنند.

🔸سهم خواهان و ایجاد فساد درجامعه

این استاد حوزه دانشگاه یادآور شد: امام در جملاتشان دارند که من نجف بودم و منافقین 20 روز ملاقات پی در پی با من داشتند و از قرآن و نهج البلاغه برای من می‌خواندند تا مرا اغفال کنند. این سهم‌خواهان حالا هم هستند و هجمه‌های شدید پوپولیسمی، عوام‌زدگی و بسیار سست بر علیه امام دارند. سند ارائه می‌کنند که بعد از فتح خرمشهر امام می‌خواست پایان جنگ را اعلام کند؛ این سند جدیدا به وسیله مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام منتشر شد، که امام آن را خط زده است.

🔸تحجر یعنی حکمران با داعیه ی دین داری وارد منطقه ی فراغ شهروندان و عموم جامعه شود

وی افزود: بخش دوم کسانی که در مقابل این حکمرانی قرار دارند «متحجران» هستند؛ اینها هم دست بر نمی‌دارند. امام مگر نفرمود پدر پیرتان از این متحجران خون دلی خورده که از کسی نخورده است؟ شما فکر می‌کنید اگر 10 سال حکمرانی امام نبود ما امروز از دست متحجران تلویزیون و سینما داشتیم؟! چیزی به اسم هنر داشتیم؟! ورود زنان به عرصه جامعه داشتیم؟! تمام اینها را امام مطرح کرد و هزینه‌اش را هم داد. حتی اشاره هم نمی‌‌خواهم بکنم که از قم چه نامه‌ای به امام نوشتند و بعد امام آن نامه را با نامه چه کسی مقایسه کرد.
هادی سروش اظهار داشت: تحجر یعنی حکمران با داعیه دین‌داری وارد منطقه فراغ شهروندان و عموم جامعه شود. مردم یک منطقه‌ای دارند که به قول شهید صدر فقه برای آنها فراغ اعلام کرده و می‌توانند زندگی عادی خودشان را داشته باشند. اگر حکمرانی این منطقه را از مردم گرفت یا تحدید کرد، تحجر می‌شود؛ و هنوز هم هست !

منبع جماران

http://soroushmarefat.blogfa.com/post/1378

https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1599769