عوامل سه گانه «رویگردانی مردم از دین» و راهکار قرآن: نوشتاری از استاد هادی سروش
زمان انتشار : 26 فروردین ,1402 | ساعت : ۱۲:۱۷ | کد خبر : 1558529 | پرینت
عوامل سه گانه «رویگردانی مردم از دین» و راهکار قرآن: نوشتاری از استاد هادی سروش
شفقنا- حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش در یادداشتی آورده است: «یکی از دغدغه هایی که از زمان پیدایش دین وجود داشته؛ خروج و برون رفت افراد از دین است. دین گریزی هم در ادیان قبل از اسلام وجود داشته و هم در صدر اسلام و زمان حیات پیامبر(ص) مطرح بوده است؛ بنابراین دین گریزی پدیده جدیدی نیست. البته میزان آن در هر عصری ممکن است افزایش یا کاهش یابد.در تفسیر فخر رازی به نقل از جابربن عبدالله انصاری از پیامبر(ص) روایت شده است: «مردم گروه گروه مسلمان می شوند و گروه گروه هم از دین خارج می شوند». پس موضوع دین گریزی از زمان پیامبر(ص) مطرح بوده است.
مرحوم استاد مطهری هم در موارد متعدد به بسترهای بحث از خروج از دین پرداخته اند:
علت این بی دینی چیست؟ چرا افراد گروه گروه دین را رها می کنند: یخرجون من دین الله افواجا؟
اصل این عبارت «یخرجون من دین الله افواجا» از دوران بنی امیه بوده که زنی خطاب به حجاج گفت: تو و حاکمیت تو باعث شد مردم گروه گروه از دین خارج شوند: یخرجون من دین الله افواجا.
شهید مطهری درباره علت خروج مردم از دین؛ دو علت را نقد می کند:
اینکه عصر دین گذشته است و بخاطر آن مردم از دین عبور می کنند که ایشان این دلیل را نمی پذیرد و می گوید دین فطری و متعلق به همه اعصار است. اینکه ابزار شهوات بسیار زیاد شده و دین مانع شهوات است و مردم بدین خاطر دین را کنار می گذارند که استاد مطهری این دلیل را هم نمی پذیرد و می گوید در همه دوره ها این محدودیت ابزار شهوات توسط دین وجود دارد. اما خود مرحوم مطهری دلیل دیگری را برای دین گریزی بیان می کند و آن ایجاد یک حجاب و مانع بین دین حقیقی و جامعه است و در واقع به جامعه پیامهای اصیل دین نمی رسد و بدین خاطر مردم، دین تحریف شده را کنار می گذارند.
اگر بخواهیم بصورت عمیق تر به این بحث نگاه کنیم باید بگوییم که «خروجی دین» عامل اصلی « خروج از دین» است.
علت اول: تحقیر انسانها به نام دین است.
مثلا مرحوم مصباح بعنوان یکی از نظریه پردازان قدرت در جامعه می نویسد: «دوست داشتن وطن؛ امر کوچکی است که در برخی از حیوانات هم دیده می شود». خوب این تعبیرات چه بر سر رابطه مردم با دین می آورد؟
یا یکی از اعضای مجلس خبرگان می گوید: «بی حجاب در بند شهوات دیگران است».
یا دیگری در سخنرانی در قم گفته: «تامین مالی زنان، عامل طغیان در خانواده است». خوب اینها چه اثری بر دینداری بخش بزرگی از جامعه می گذارد؟
علت دوم: تحریف مفاهیم دینی است.
مرحوم علامه طباطبایی در المیزان می نویسد: «تصرف در تعالیم دینی موجب نابودی انسانیت و دین می شود»؛ یعنی اگر ما آموزه های دینی را تحریف کنیم دین، انسانیت و اخلاق را نابود می کند.
مثلا واژه دینی کفر را تحریف می کند و به مسلمانان تهمت کافر می زند؛ یا اموزه دینی «امربه معروف ونهی از منکر» را آنگونه تحریف می کند که موجب دین گریزی بخش بزرگی از جامعه می شود.
یا آموزه ای مانند عدالت در اسلام را آنگونه تحریف می کنند که برای توجیه فساد در قدرت حاکم می گوید: در حکومت علی هم فساد وجود داشته است.
یعنی به جای حل مشکل، موجب بدبینی مردم به عدالت علی(ع) می شود.
علت سوم: ظلم به اسم دین به مردم است.
از تاثیر فساد بدتر در تخریب ایمان دینی مردم، فقر است.
پیامبر در اواخر عمر، در سخنان مهمی خطاب به حاکمان بعد از خود فرمودند: مردم را در تنگنا نگذارید (با جنگ طلبی).
و تصریح کردند: «مردم را در فشار اقتصادی و فقر نیندازید که اگر مردم فقیر شوند کافر می شوند».
راه حل قرآن برای دین گریزی در جامعه:
در سوره نصر، نصرت و یاری خدا را عامل روآوردن مردم به دین معرفی می کند. لازمه یاری خدا، وجود معنویت در جامعه نه تشدید شکاف های اجتماعی و عقیدتی است؛ اگر در جامعه کرامت انسانی، صداقت، اعتماد و یکرنگی وجود داشت نصرت الهی شاملش می شود.
فتح که قران بعنوان عامل دوم گرایش به دین عنوان کرده به معنای گشایش است؛ اما به جای گشایش مدینه، شعب ابیطالب را مطرح می کنند:
– اولین تفاوتش این است که شعب محدود بود و نه چهل سال.
– تفاوت دوم این است که بخش کوچکی از جامعه درون شعب بودند و حتی امیرالمومنین (ع) گاهی بشکلی خارج از شعب غذا و مایحتاج پیامبر(ص) و سایرین را، به داخل منتقل می کرد.
در قران تصریح شده است: ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ؛ در دین چیزی که باعث سختی مردم باشد وجود ندارد. چرا که اگر دین مردم را به سختی بیندازد باعث رویگردانی مردم از دین می شود.»
انتهای پیام
شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | اینستاگرام | تلگرام
لینک کوتاه خبر : https://fa.shafaqna.com/?p=1558529
