مظلومیتِ مستمرِ فقهِ امام صادق ✍هادی سروش
☑️بمناسبت شهادت رئیس مذهب امام صادق (ع) تقدیم میشود . ثواب این مقاله -اگر مقبول الهی باشد- تقدیم به روح پدرم که نسبت به امام صادق (ع) و برقراری جلسات پر رونق سالروز شهادت آن امام عظیم الشان تلاش شگفت آوری داشت .
🔰مظلومیتِ مستمرِ فقهِ امام صادق
✍هادی سروش
🔸 فقه شیعه به عنوان فقه امام صادق (ع) نام گرفته چرا که در میان امامان شیعه امام صادق (ع) بیانگر فقه اهلبیت (ع) است و نه امامان قبل از امام صادق اجازه تبیین فقه شیعه را داشتند و نه بعد از آنحضرت فرصت تبیین فقه شیعه بمانند زمان امام ششم پدید آمد!
🔸"فقه امام صادق" ، با فقه مجتهدان یک تمایز دارد و آن این است که فقهِ فقیهان استنباط از کلمات امام صادق (ع) است که طبیعتا هر مجتهدی به فراخور فقه الحدیث خویش ، نتیجه گیری میکند
🔸فقه شیعه با همه تفاوت های فکری مانند اخباری و یا اجتهادی؛ تمام هست و نیستش از امام صادق (ع) است.
و بلکه فقه چهار مذهب اهل سنت -حنفی ، مالکی ، شافعی ، حنبلی- بی ارتباط با فقه امام صادق (ع) نیست چون جملگی آن چهار فقیه سنی از شاگردان مکتب فقهیِ امام صادق (ع) هستند. این گلایه مهمِ سید مرتضی از فقیهان سنی است که میگوید : شما به همان میزان که برای شافعی و ابوحنیفه شأن و منزلت قائل هستید برای امام صادق نیز شأن و منزلت قائل باشید ..
🔸مشخصات فقه امام صادق
🟢 ۱ ) فقهِ امام صادق؛ فقهِ پاسخگوست این پاسخگویی در دو مقطع دیده میشود ؛ از یک سوی به تمام سوالات شرعی و استفتائات است و در مقطع دیگر ؛ درباره انبوهی از شبهات که به فقه در موضوعاتِ حقوقی و جزائی و یا مالی و اقتصادی و یا عقود و قراردادها و .. میشود ، پاسخگوست . وامروز رسالت و وظیفه فقه است چنین میباشد.
🟢 ۲ ) فقه امام صادق ؛ فقه منضبط و آسان و پرگذشت است. چون بر مدار این سخن پیامبر خدا (ص) است که فرمود : «من مبعوث شدم به یک دین منضبط و آسان و در برخی موارد هم قابل گذشت. / بُعِثتُ بالحنیفیّة السهلة السمحة» اگر فقه که تعیین کننده حلال و حرام و یا مباح بودن رفتار انسان است ؛ سهله سمحه یعنی آسان و با گذشت و جبران کننده نباشد ، با این زندگی توسعه یافته ی امروزِ بشر چگونه میخواهد فتوائی ارائه کند که دست و پای علاقمندانش را نبندد؟ فتوای به احتیاط و یا احتیاط پشت احتیاط ، با "فقه سهله سمحه" که فقه امام صادق است هماهنگ نیست !
🟢 ۳) فقهِ امام صادق ؛ فقهِ حقوق گراست. در فقه امام صادق (ع) همه انسانها دارای حق و حقوقی هستند که بدیهی ترین حق آدمی ؛ حق انتخاب و حق تسلط بر سرنوشت خویشتن است. بلکه پایین تر از انسان ، یعنی حیوانات در فقه امام صادق (ع) صاحب حق هستند. امروز با الهام از آن فقه نورانی امام صادق باید حقوق شهروندی مورد رعایت دقیق حاکمان باشد و هر مرتد و بی دینی بر اساس فقه امام صادق بتواند حقوق خود را استیفاء کند . امروز اگر امام صادق (ع) بود و میخواست فقه تدریس کند ؛ حتما از حقوق کارتن خواب ها و قبرخواب ها و یا حقوق کودکان مانند کودکان طلاق ، کودکان کار که در دزه دزه انفال مانند نفت و گاز و معادن سهیم هستند ، درس فقه میفرمود.
🟢 ۴ ) فقه امام صادق ؛ فقهِ اخلاقگراست. وقتی از حضرت درباره فروش سلاح نظامی پرسش میکند ؛ امام میفرماید ؛ برای آنان کلاه جنگی درست کن و بفروش. یعنی امام میخواهد بفرماید سلاح دفاعی درست کن و بفروش و نه سلاح کشتار مانند شمشیر و نیزه ، برای همین است که نامی از اینها نمیبرد . آیا همه فقه یعنی استنباطات فقیهان اخلاقی است ؟ آیا نباید برای سیطره اخلاق بر سرتاسر فقه ، یکبار کل فقه و استنباطات فقیهان را تعالی بخشید؟
🟢 ۵) فقه امام صادق، فقه معنویت آفرین است. سوال اینجاست آیا با احتیاط پشت احتیاط ، دقت های عقلی ، عدم اطمینان مثلا در مسئله عام البلوایی چون رویت هلال و ... به معنویتی که شریعت دنبال اوست ضربه میزند و یا نه معنویت را افزایش میدهد ؟
✅ تئوری راهگشای امام خمینی برای بهرمندی ازفقه درجهان معاصر بر سه سرفصل مهم استوار است:اول؛توجه به زمان ومکان، دوم ؛شناخت جهان ،و سوم؛ شناخت سیاستهای حاکم برجهان است.
استاد مطهری گوید؛«دخالت عقل یکی از اسباب پیروزیهای فقه اسلامی در ادوار گذشته است. دربسیاری ازمجامع بینالمللی که روی فقه اسلامی مطالعه کردهاند انعطاف فقه اسلامی را خیلی ستایش کردهاند.»
✅ گلایه از فقیهانِ سنی که نگاهی به فقه امام صادق ندارند، وگلایه ای از خودی هاکه گاهی سخت گیری های شدیدی مانند قصه رویت هلال دارند ویادر 'فقه سیاسی' اموری بافقه توجیه میشودکه دلنشین نبوده و پاسخگویِ نیازها و شبهات نیست وبرای فرار؛حقِ اِعمال ولایت ویاادعای اتصال حاکمان به عالَم غیب دارندکه نتیجه ای جزفقه گریزی نخواهد داشت!
متن مقاله 👇
🆔http://soroushmarefat.blogfa.com/post/1129
🆔️https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-1553182
🆔️https://fa.shafaqna.com/news/1378752/
🆔️http://www.ensafnews.com/348041