استاد هادی سروش: روحانیت واقعی بیگانه از قدرت و ثروت است/ روحانیت، حامل سه امانت مهم در رابطه با دین و جامعه است/ یک عالمِ دینی باید جامعه و نیازهای زمانه را بشناسد/ سخنان نسنجیده حتی از خاستگاه دینی باعث تنفر می شود
انتشار : سهشنبه ۲۷ / ۰۸ /۱۴۰۴ | ساعت ۱۲:۲۷
شفقنا- استاد هادی سروش با تأکید بر اینکه دینداری در لباس روحانیت از هر لباسی سختتر است، بیان کرد: عالمی که نتوانسته خودش را درست بسازد، چگونه میتواند دیگران را بسازد؟ عالمی که وقتی به اخلاقش نگاه میکنید ضعف دارد، وقتی به اموالش نگاه میکنید مورد سؤال است، چگونه می تواند دیگران را به راهی درست راهنمایی کند؟ آخوند باید پاساژ داشته باشد؟ از کجا آورده؟ آخوند باید در بالای شهرهای بزرگ این مملکت باغ داشته باشد؟ از کجا آورده؟ چه کسی و با چه اجازه ای این اموال را به او داده است؟!
به گزارش خبرنگار شفقنا، حجت الاسلام و المسلمین هادی سروش در هفدهمین سالگرد ارتحال آیتالله سروش محلاتی، در سخنرانی که در هیئت انصارالمهدی تهران برگزار شد، گفت: در میان آیات اخلاقی سوره مبارکه بقره، آیه ۱۵۹ آیهای قابل تأمل و قابل دقت است. آیه در رابطه با کسانی است که در میان اهل ایمان دارای رتبه علمی و آگاهی و دانش دینی هستند. متن آیه شریفه چنین است: «إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَىٰ مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ ۙ أُولَٰئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ»؛ کسانی که از اهل ایمان دلهایشان منوّر و روشن به نور هدایت الهی و بیّنات الهی است. اینها هیچگاه از آن دانش و آگاهی و دادههای الهی نسبت به جامعه و نسبت به مردم دریغ نمیکنند. آن معنویاتی که خودشان دارند و آن علمی که در اختیار دارند، از آن معنویات و از آن علم چیزی را فروگذار نمینمایند. چون در آیه هم کلمه «بیّنات» داریم و هم کلمه «هُدى». بیّنات، آگاهیهای دینی است و هُدى، معنویات دینی. انسانهایی که به این رتبه میرسند، از داشتههای نورانی خود چه علم و آگاهی و دانش باشد، چه معنویت، جامعه را محروم نمیکنند و مردم را به هر جهت مورد توجه قرار میدهند.
ضرورتِ انتقال هدایت های الهی به جامعه
وی ادامه داد: امّا آنهایی که از هدایتهای الهی بهرهمند شدهاند، مؤمنان خوب و افراد با شخصیتی هستند و آگاهیهای خوبی هم از نظر دینی دارند، ولی همه را برای خود نگه میدارند؛ حالا یا از روی بداخلاقی نمیخواهند چیزی را از داشتههای معنوی خود به کسی منتقل کنند یا اینکه گرفتار هواهای نفسانی هستند. خداوند میفرماید: «یَلعَنُهُمُ اللهُ»؛ ما اینها را لعن میکنیم. ما نیامدهایم اینجا که اگر آگاهی دینی داریم و هدایت الهی نصیب ما شده، آن را فقط برای خود قرار دهیم و نسبت به دیگران کتمان کنیم بلکه برداشتها و داشتهها را در طبق اخلاص قرار میدهیم تا همه افراد از آن بهرهمند شوند.
وی تصریح کرد: اولین کسانی که آیه ۱۵۹ سوره مبارکه بقره در رابطه با آنهاست کسانی هستند که از بیّنات الهی، آگاهیهای الهی و آیات الهی باخبرند، از هدایتهای الهی مطلعاند و مسئولیت دارند جامعه را بر اساس همان هدایتها بسازند و آنها علمای ربانی هستند. ابتدا آنان مورد خطاباند و ما نیز البته در حدّ خود در این مسئله موظّف هستیم.
عالمان دین و دارا بودنِ بینات و هدایت الهی
استاد سروش گفت: به مناسبت هفدهمین سالگرد رحلت مرحوم آقای سروش، من این آیه شریفه را انتخاب کردم؛ زیرا این آیه با شأن و شئون علمای دینی کاملاً منطبق است. اگر عالم دینی از بیّنات مطلع شد، از آیات، روایات، خداشناسی، قیامت، انبیا، اولیا و ائمه آگاهی و علم خوبی پیدا کرد و از هدایتهای معنوی خدا نیز بهره برد و خود را در مسیر کمال قرار داد، باید تلاش کند مردم را هم بسازد. اینکه قرآن را بلد است، روایات را میداند، خودش انسان وارستهای است، اما درِ خانهاش را ببندد و کاری با مردم و جامعه و گرفتاریها و نیازهای مردم نداشته باشد، آیه ۱۵۹ سوره بقره میفرماید: «اُولئِکَ یَلعَنُهُمُ اللهُ»؛ خدا اینان را لعن خواهد کرد.
ناروایی کتمانِ حقیقت
وی افزود: کسی که در مسیر هدایت الهی است، در حوزه رفته، درسی خوانده، تلاشی کرده و عالم شده است، اگر علم خود، دانش خود و حرفهایی را که از بزرگان یاد گرفته کتمان کند و بگوید راحتی ما این است که درِ خانه را ببندیم و کاری به کسی نداشته باشیم و نسبت به جامعه بی تفاوت باشیم، این امر بسیار خطرناک است و چنین افرادی مورد لعن الهیاند. غیرِ خدای متعال، آن نیروهایی که در این عالم وجود دارند و نفوسی که در این عالم لعن میکنند نیز آنان را طرد میکنند.
عالم دینی نمی تواند بی توجه به جامعه و مردم باشد
وی ادامه داد: سکوت، بیحالی و بیتحرکی برای کسانی که از قرآن و روایات و علوم الهی بهره بردهاند، بسیار خطرناک است.
سخت ترین دینداری در لباس روحانیت
وی تصریح کرد: امام خمینی (ره) در کتاب چهل حدیث میفرماید: «دینداری در لباس روحانیت از هر لباسی سختتر است.» این جمله امام(ره) مربوط به تقریباً هشتاد سال پیش است. چه سختی از این بالاتر که من در این لباس ببینم به مردم ظلم و تعدّی می شود و علی رغم اینکه حق شما را نمی دهند، اما به خانه بروم و صبح مثلاً درس خود را بدهم یا به مسجد بیایم، نمازم را بخوانم و دوباره به خانه بروم و در را پشت سرم ببندم و تلفنم را جواب ندهم؛ مگر اینکه نکند کسی مشکلی داشته باشد که بخواهد با من مطرح کند. خدا این آدمها را لعنت میکند.
استاد حوزه علمیه با اشاره به اینکه پس کسانی که در مسیر علوم الهی قرار میگیرند، همه مؤمنان و مخصوصاً عالمان دارای مسئولیتی بسیار سنگین هستند، گفت: در آغاز اصول کافی «باب العلم» در رابطه با علم. مرحوم کلینی روایات متعددی در رابطه با علم و علما و دانشمندان دینی در این بخش جمعآوری فرموده است.
عالمان سه گروه هستند
در یکی از این روایات آمده است و این حدیث از امام صادق علیهالسلام است که «طَلَبَةُ اَلْعِلْمِ ثَلاَثَةٌ فَاعْرِفْهُمْ بِأَعْيَانِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ.. ؛ میفرماید: کسانی که دنبال عالم شدن هستند، سه گروهاند. گروه اول ؛ ‘يَطْلُبُهُ لِلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ’؛ کسانیاند که درس میخوانند تا خودشان را مطرح کنند؛ اینها رفوزه هستند. گروه دوم؛ ‘يَطْلُبُهُ لِلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْل’، کسانیاند که درس میخوانند تا بتوانند جامعه را فریب بدهند. و گروه سوم کسانیاند که «صاحب الفقه و العقل» هستند؛ یعنی کسانی که درس میخوانند تا دین را بفهمند و فهم دینی داشته باشند. (اصول کافی ج۱ ص۴۹)
مجتهد صاحب فقه و عقل باید باشد
اکنون به آقایان مجتهدین میگوییم فقیه؛ یعنی فهم دینی داشته و دین را میفهمند و «العقل» یعنی صاحب خرد و اندیشه باشند و مشکلات مردم را بر اساس همان توانایی فکری خود حل کنند. برخی برای همین هدف درس میخوانند؛ هم درس میخوانند تا دین را بفهمند و هم درس میخوانند تا بتوانند وارد جامعه شوند و گرهی را از زندگی مردم، از مشکلات زندگی آنان باز کنند.
عالم اهل تقوا و خلوت است و معنویت را در مسیر مادیت خرج نمی کنند
وی ادامه داد: امام صادق(ع) میفرماید: اهل فقه و عقل کسانیاند که «يَعْمَلُ وَ يَخْشَى وَجِلاً دَاعِياً مُشْفِقاً مُقْبِلاً عَلَى شَأْنِهِ عَارِفاً بِأَهْلِ زَمَانِهِ..»؛ در خلوت خود آدمهای با تقوایی هستند و در سرّ خود افراد با معنویتیاند. مهم این است که معنویت و خدا و امام زمان علیهالسلام را برای کسب وجهه و آبرو خرج نمیکنند و هنگامی که وارد زندگی خصوصی آنان میشوید، میبینید بسیار با تقوا هستند.
وی تصریح کرد: عالمی که خودش را درست نتوانسته بسازد، چگونه میتواند دیگران را بسازد؟ عالمی که وقتی به اخلاقش نگاه میکنید ضعف دارد، وقتی به اموالش نگاه میکنید مورد سؤال است، چگونه می تواند دیگران به راه درست راهنمایی کند؟ آخوند باید پاساژ داشته باشد؟ از کجا آورده؟ آخوند باید در بالای شهرهای بزرگ این مملکت باغ داشته باشد؟ از کجا آورده؟ چه کسی به او داده؟ و آن کسی که داده با چه اجازهای؟ وی گفت: عالم کسی است که وقتی شما به درون زندگی او نگاه میکنید، میبینید به آنچه که به مردم میگوید، خود او زودتر عمل کرده است.
امام خمینی و تبیین میزان برای تشخیص عالم ربانی
استاد سروش افزود: در سوره مبارکه فاطر آیه ۲۸ فرمود: «إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ» کدام عالم را به عنوان عالم دینی بپذیریم؟ خداوند میفرماید آن کسی عالم حقیقی است که ترس از خدا سراسر وجودش را پُر کرده باشد. امام خمینی (ره) نیز در کتاب شرح چهل حدیث میفرماید: نشانه عالمان راستین این است که خشیت از خدا دارند؛ خدا ترساند و آثار خدا ترسی در آنان دیده میشود. وقتی سخن میگویند، بسیار مؤدبانه است؛ وقتی حرکتی دارند، بسیار محترمانه است. وقتی در مواجهه با یک امر غیر اخلاقی قرار میگیرند، همه میبینند چگونه تن آنان میلرزد. ما چیزهایی از علمای بزرگوار خود شنیدهایم. خدا نکند اینها روزی تبدیل به «خاطره» شود؛ به قول جوانها، خاطره یعنی چیزی که دیگر نباید دنبالش گشت.
وی ادامه داد: شیخ انصاری رضواناللهعلیه در حدود ۱۵۰ سال پیش، مرجع تقلید کل بود و کیسههای درهم و دینار ، یعنی سکههای نقره و طلا در خانه او بود؛ و البته از بیتالمال بود. اما در عین حال، فرزند شیخ انصاری بیمار بود و ایشان گرفتار بود و در خانهاش کمبود وسایل اولیه زندگی وجود داشت. همین مرجع بزرگ تقلید جهان تشیع، که ما طلبهها افتخار میکنیم کتابهای او را بخوانیم و تدریس کنیم، زندگیاش در مضیقه بود و یک چشمش هم نابینا بود، اما هرگز دست به بیتالمالی که در خانهاش بود، نمیزد.
وی افزود: شیخ انصاری یک روز به خانه آمد و دید یک ملافه نو روی رختخوابهای خانه کشیدهاند. پرسید: «این را از کجا آوردید؟» امام صادق میفرماید : عالم آن کسی است که «یَعمَلُ و یَخشَى»؛ خود اهل عمل صالح و خدا ترس است. از خدا واقعاً میترسد و امر و اوامر الهی را بر چشم مینهد.
عالمان دینی و حامل معنویت اسلام
یک عالم دینی عالمی است که به قول استاد مطهری، باید حامل معنویت اسلام باشد. شما وقتی این عالم را میبینید، واقعاً ذره ای از آن معنویتهایی که از پیامبر و ائمه شنیدهاید در او حس شود.
عالم دینی و مسئولیتِ هدایت
استاد حوزه علمیه افزود: عالم دینی اگر حامل معنویتهای اسلام و معنویتهای دینی باشد، اول خودش را درست می کند و خدا ترس است و دوم، در ارتباط با جامعه ، مردم را به مسیر خیر دعوت ، و هدایت و تربیت میکند.
عالم دینی نمی تواند بدون محبت به مردم باشد
امام صادق علیهالسلام در رابطه با عالم دینی در ادامه فرمود: ‘دَاعِياً مُشْفِقاً’ ؛ یعنی تمام ارتباطات و تعاملات او بر اساس دعوت است و نه زور ، و بر اساس دعوتِ مهربانانه است، پس روند کار و برنامه عالمانِ دینی بر اساس محبت و مهربانی است. اگر در چهره و زبان و نگاه و رفتار و ارتباطات عالم دینی، محبت، بزرگواری و اخلاق ندیدید، دنبالش نروید و او را رها کنید.
وی تصریح کرد: در گذشته، در جای جای این مملکت و هر منطقهای که عالم وارسته، با اخلاق و مهربان حضور داشت، مردم آن شهرها باصفا و با کمالتر بودند. امام رضواناللهعلیه میفرمود: من از جوانی وقتی به شهرها سفر میکردم و شهرها را میدیدم، مردم بسیار خوب، با محبت و با کمال را بررسی میکردم و میدیدم در آن شهرها عالمان بزرگ و با اخلاق حضور داشتند.
وی گفت: نمیشود که ما این گلوله اتهام را مدام به طرف مردم بگیریم که چرا وضع اینگونه است، چرا جامعه چنین شد، چرا آنچنان شد؟ مردم هم میتوانند به منِ طلبه، بگویند: «شما چرا اینگونه هستید؟»
نهایت فقاهت فقط درس و بحث نیست بلکه انتقال رحمت الهی به جامعه است
وی افزود: امیرالمؤمنین علی(ع) نیز فرمودند: «الفقیه کل الفقیه مَن لم يُقنِّطِ الناسَ مِن رَحمَةِ اللّه» (نهج البلاغه حکمت ۹۰) ؛ آخر فقاهت از آن آن فقیهی است که جامعه را از رحمت الهی دور نمیکند، جامعه را نسبت به رحمت خدا مأیوس نمیسازد تا مردم را بیدین شوند و با اعتقادات آنان بازی شود! فقیه واقعی است پیکِ رحمت الهی و لطف الهی را به جامعه است ، نه پیکِ خشونت، بداخلاقی و ناراحتی!
عالم دینی و ضرورتِ زمان شناسی
وی گفت: در ادامه سخن امام صادق (ع) ، سخن از زمان شناسی و جامعه شناسی و مردم شناسی است ؛ ‘مُقْبِلاً عَلَى شَأْنِهِ عَارِفاً بِأَهْلِ زَمَانِهِ’ عالم دینی ، عارف به اهل زمانه و جامعه خود است. ممکن است یک عالم دینی درس خوانده باشد و معنویت خود او بسیار بالا باشد و با محبت نیز باشد، اما زمانشناس، جامعهشناس و مردمشناس نباشد، باز هم موفق نخواهد بود.
وی افزود: اگر شما چنین عالمی دینی پیدا کردید، هرگز او را رها نکنید. این عالم باید درستکار و باسواد باشد، با محبت و مهربان باشد و در عین حال جامعهشناس و مردمشناس باشد؛ بداند با هر کسی چگونه مواجه شود. اگر کسی بیمار دارد، بداند چگونه باید با او برخورد کند؛ اگر کسی گرفتار مشکلات مالی است، یا والدین دچار مشکل نسبت به فرزندشان هستند، عالم دینی باید بداند چگونه با آنان مواجه شود.
هر سخنِ دینی مانند معجزات و کرامات که خارج ظرفیت جامعه باشد نباید مطرح شود
استاد حوزه علمیه قم گفت: متأسفانه برخی افراد متوجه این نکته نیستند. آنها آدمهای خوبی هستند، باسواد و اهل معنویتاند، اما نمیدانند چگونه با جامعه صحبت کنند. همین که حرف میزنند، حرفشان در بلندگوها، تریبونها و موبایلها پخش میشود و در جامعه منتشر میشود. گاهی برخی از مردم چند علامت خنده یا تمسخر زیر آن میگذارند و این باعث خجالت و نقصان اثر میشود.
وی تأکید کرد: آیا هر چه در این کتابها نوشته شده است، ما طلبهها باید بدون ارزیابی به مردم منتقل کنیم؟! ما باید سطح فکری جامعه، نیازهای آنان و میزان ضرورت را بسنجیم و بر اساس آن، سخن بگوییم؛ بدانیم چه چیزی را باید گفت و چه چیزی را نباید گفت.
وی گفت: بعضی از آقایان در صحبتهای خود، مواردی را به عنوان معجزه یا کرامت از اهل بیت نقل میکنند، اما این گونه سخنان را نمیتوان در میان جوانان به راحتی بیان کرد. امروز شرایط با سی سال پیش فرق کرده است، زمانی که بنده منبر میرفتم و شروع کردم، آن روز اگر دو، سه یا پنج نفر باسواد در جلسات بودند، امروز همان پنج نفر، پنجاه نفر شدهاند.
آیا محبوب ترین چهرها عالم دینی هستند؟
بر اساس فرمایش امام صادق (ع) باید علماء دینی محبوب و تجسم و پیک محبت میان مردم باشند. به عبارت دیگر، در این کشور شیعه، اگر گردشگری وارد شد و ایرانی یا مسلمان نبود، وقتی از او پرسیدند، مهربانترین قشری که در این جامعه دیدی کدام قشر و صنف بوده؟ بگوید روحانیت. اگر ما به این جایگاه رسیدیم، به حدیث امام صادق(ع) عمل کردهایم، وگرنه راه بسیار طولانی باقی است.
آیت الله سروش مصداق عالم دینی جامع و موفق بود
استاد سروش گفت: از رحلت مرحوم آقای سروش محلاتی، هفده سال گذشته است، اما ایشان به دلیل دارا بودن علم و ویژگی هایی اخلاقی برجسته و به دلیل آگاهی از وظایف عالم دینی و عمل به این وظایف، در میان مردم و حوزویان محبوبیت ویژه ای داشتند و می توانم بگویم در تهران و شاید در کل کشور کم نظیر بودند. حالات معنوی آیت الله سروش در سررسیدی که مسائل روزانه را می نوشت گویاست. در موردی نوشته؛ شب گذشته مقداری از وقت به نشستن و گفت و شنود غیرضروری صرف شد و توفیق تهجد و حال خوب گرفته شد! ایشان بیشتر روز را بعد از تدریس فقه، در دفتر مسجد اگر مراجعه مردمی نداشت، به مطالعه آثار اخلاقی و عرفانی می پرداخت و خصوصا به متون اخلاقی استادشان؛ امام راحل اهتمام جدی داشت. خلاصه حالات معنوی ایشان کاملا قابل مشاهده بود و بنظرم ایشان تا حدود قابل قبولی از “خود” گذشته بود و هوی و هوس را محدود کرده بود و شاهد آن اینکه؛ امام خمینی در سال ۴۱ به ایشان نامه نوشته و در آن تصریح می فرماید؛ “مومنین از علم و اخلاق ایشان استفاده کنند”. شگفت آور اینجاست که من که فرزند ایشان هستم تا بعد از رحلت ایشان، یعنی؛ سال ۸۷ از چنین نامه ای و تعریفی که استاد از شاگردش دارد بی اطلاع بودم، چرا که به هیچ عنوان مطرح نکرده بود!
قضاوت های مردم
در احترام به مردم و تربیت نفوس؛ باید تشییع ایشان در ۱۷ سال را مورد بازبینی قرار داد و از آن مهمتر قضاوت ها و مردم بعد ۱۷ سال که نمونه هایی از آن را ببینید؛ یکی از پیام ها؛ منفعت را ، دلیل دوستی تصور نکرد و انسانیت را به معنای واقعی به تصویر کشیدند. پیام دیگر؛ عالم ربانی حضرت آیتالله حاج خلیل سروش محلاتی استاد اخلاق و راهنمای دین و دنیا و آخرت و معلم بزرگ اخلاق خانواده که بنده از هرجهت خود را مدیون ایشان می دانم. و پیام دیگر؛ از دوران کودکی، تا جوانی در مسجد بقیه الله نارمک در محضر آیت الله سروش محلاتی فعالیت داشته و حمایت های معنوی و مدیریتی همه جانبه ایشان از فعالیتهای فرهنگی موجب شده بود تعداد زیادی از کودکان، نوجوانان و جوانان محل و سایر محلات همیشه در مسجد فعال و در سالهای بعد درسایه فضای معنوی و ارشادات الهی ایشان تعدادی از دوستان به درجه رفیع شهادت و الباقی جزو قشر پزشکان و مهندسین و…جامعه گردیدند و تاثیر کار فرهنگی و معنوی شخص حاج آقا سروش محلاتی بود. و نیز دیگری؛ هفده سال از در گذشت ان عالم ربانی گذشته و من برای ایشان جای گزینی نیافتم زیرا او یک روحانی بتمام معنا بود و این مقام را نه با پول ونه با مقامهای دنیوی عوض نکرد. و نیز؛ آن عالم پارسا، عمر شریف خویش را در مسیر خدمت به دین مبین اسلام، ارشاد مؤمنان و تربیت نسلی مؤمن و اخلاقمدار سپری نمودند، و یاد و نام ایشان همواره در دلها زنده و جاودانه خواهد ماند. و دیگر؛ خدا میداند هنوز پس از گذشت هفده سال از ارتحال ایشان، سخنان بینظیر و مراسم پر شکوهشان در مسجد مانند مراسم احیای شبهای قدر، و جلسات هیئت انصارالمهدی (عج)، ، از دوران نوجوانی تا امروز، همواره در ذهن و دل ما زنده است. و نیز این پیام؛ فقیه منور ، معلم نفوس حضرت آیه الله سروش محلاتی رضوان الله تعالی علیه که توفیق زیارت آن وجود شریف را در پنج شنبه صبح ها در جلسه روحانیت شرق تهران را داشتم. برای من مهم این است که بعداز ۱۷ سال اینقدر عجیب مردم در باره حاج آقای سروش با جان و دل و با عشق فراوان صحبت می کنند. ایشان بی نظیر بود. روحشون شاد انشاالله
خاطره ای از آیت الله صانعی و آیت الله جوادی آملی
دو مطلب از دو مرجع بزرگوار که استاد بنده بودند تقدیم کنم؛ در دهه هفتاد در یک جلسه ای در منزل استاد آیت الله صانعی بودم . ایشان فرمودند؛ شخصی از تهران آمده بود و اظهار داشت من در تهران شبهای احیاء مسجد آقای سروش را با چیزی عوض نمی کنم. بعد آیت الله صانعی فرمودند: ” این مهم است در تهران با تنوع سلیقه ها و گرایشات کسی مورد توجه همه باشد.” مورد دیگر از استاد آیت الله جوادی است ؛ ما برای قدردانی از شرکت ایشان در تشییع و اقامه نماز خدمت شان رسیدیم و ایشان فرمودند؛ “خدا این چراغ (نام و یاد حاج آقای سروش) را روشن نگه دارد و این مقبولیتِ این بیت پیش مردم تهران محفوظ بماند، و این مقبولیت ساده بدست نمی آید.”
- برچسب ها
- سالگرد آیت الله سروش
- هادی سروش
اخبار مرتبط
جامعه ، و رنجِ اضطرابِ اجتماعی و یأسِ سیاسی؛ نوشتاری از...
حس مسئولیت میتواند توجیهی برای ارتکاب قتل فرزند باشد؟/استادهادی سروش: پدر...
استاد هادی سروش: پیامبر(ص) رحمت «رانتی و گزینشی» نداشت/ حضرت محمد(ص)...
استاد هادی سروش: عده ای به اسم «مصلحت» توجیهگر «فساد» و...
استاد هادی سروش: اقدامات امام رضا (ع) سبب ارتقاء فرهنگ شیعه...
استاد هادی سروش: قدرت عقلانی امام حسن (ع) «نفاق» و «پیمان...
بدون نظر
پاسخ دیدگاه
نام من، ایمیل، و وب سایت را در این مرورگر برای دفعه بعد که نظر میدهم ذخیره کنم.
- العربی
-
- افغانستان
-
- لبنان
-
- العراق
-
- آذربایجان
-
- اردو
-
- Pakistan
-
- India
-
- Turkish
-
- English
-
- French
-
- Russian
-
- Spanish
-
- ورزشی
-
- قم
-
- زندگی
-
- رسانه
-
- آینده
-
- اقتصادی
-
- نشان
© Shafaqna News | Copyright 2023
