دوران غیبت، دوران مدعیانِ دروغین عدالت، و دوران بدنامیِ دین و انحطاط دینی | هادی سروش

۱۸ بهمن ۱۴۰۴

۰ زمان تقریبی مطالعه 7 دقیقه

هادی سروش

حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه، در یادداشتی نوشت:

دوران غیبت، دوران مدعیانِ دروغین عدالت، و دوران بدنامیِ دین و انحطاط دینی | هادی سروش

حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه، در یادداشتی نوشت:

در رابطه با حضرت ولی عصر آنچه مهم است دو محور است ؛ اول درباره شناخت امامت و امام ، و دوم ؛ درباره غیبت و مسائل پیرامون آن.

محور اول ؛ شناخت امام و امامت باعث ایمنی از انحراف

در رابطه با شناخت امام مهدی (ع) و دوران غیبت ، روایت ابوبصیر از امام صادق (ع) مهم است که وقتی در رابطه با زمان غیبت سوال کرد ، امام فرمود ؛ این دعا را بخوان ؛ «اللهم عرفنی نفسک , فانک ان لم تعرفنی نفسک لم اعرف رسولک ، اللهم عرفنی رسولک , فانک ان لم تعرفنی رسولک لم اعرف حجتک ، اللهم عرفنی حجتک , فانک ان لم تعرفنی حجتک ظللت عن دینی » ؛ « خدایا خود را به من بشناسان زیرا اگر خود را به من نشناسانی من پیامبرت را نمی شناسم . خدایا پیامبرت را به من بشناسان زیرا اگر پیامبرت را به من نشناسانی حجتت را نخواهم شناخت . خدایا حجت خود را به من بشناسان که اگر حجتت را به من نشناسانی از دینم گمراه می گردم». (کافی ، ج ۱ ص۳۴۲)

شیخ صدوق در رابطه با سه امام سه اثر مستقل دارند که دو اثر از آن به ما رسیده است و یک اثر آن بنام کتاب «مدینه العلم» که در رابطه با امیرالمؤمنین (ع) است به ما نرسید! کتاب دیگر ایشان “عیون اخبار الرضا” است که در رابطه با حضرت امام رضا علیه السلام است و کتاب سوم که به صورت مستقل شیخ صدوق نوشت؛ کتاب “کمال الدین” است که درباره امام عصر حضرت مهدی (عج) است و طبق گفته خودش در مقدمه کتاب ، این تالیف طبق امر حضرت (عج) در ملاقاتی که در ایام حج در مکه برای ایشان رخ داده می باشد.

این روایت را در این کتاب می خوانیم که امام صادق (ع) فرمود : «امام عروه الوثقی و ریسمان الهی است [که با این ریسمان نفسِ انسان ارتقاء پیدا میکند و او را از خطرات حفظ می‌کند ] ، امامت یعنی ؛ حجت خدا که هرکسی با امام و امامت زاویه پیدا کند انحراف پیدا کرده است ، امام ؛ کسی است که حقایق عالم را بر اساس قرآن درمیان می‌گذارد ، امام ؛ کسی است که سخن او سخن پیامبر است اگر کسی امام را نشناسد و از دنیا برود در جهالت از دنیا رفته است ، در امام خداترسی و عفت و صدق و صلاح است ، امام ؛ اهل شب زنده داری و اهل دوری از معاصی است ، امام کسی است که همه زندگی او در حال انتظار برای فرج می‌گذرد ، [پس ما همانطور که نماز را از امام یادمیگیریم انتظار فرج هم از آنها یا گرفتیم ] امام ؛ با هرکس که مواجه می‌شود بهترین برخورد را دارد و با هرکس که همسایه شود بهترین همسایه است‌» . ؛ «العروه الوثقى وائمه الهدى والحجه على أهل الدنیا إلى أن یرث الله الأرض ومن علیها، وأن کل من خالفهم ضال مضل باطل تارک للحق والهدى وأنهم المعبرون عن القرآن والناطقون عن الرسول (ص) بالبیان ومن مات ولم یعرفهم مات میته جاهلیه وأن من دینهم الورع والعفه والصدق والصلاح والاستقامه والاجتهاد وأداء الامانه إلى البر والفاجر وطول السجود وصیام النهار وقیام اللیل واجتناب المحارم وانتظار الفرج بالصبر وحسن العزاء وکرم الصحبه..» (کمال الدین ، ب ۳۳ ح ۹)

محور دوم ؛ دوران غیبت

یک شیعه دوازده امامی که خدا توفیقِ چنین هدایتی را به او داده باید بعد از بررسی امام و امامت و مسیر توحیدی او و شناخت آن ، به بررسی آسیب های دوران غیبت توجه وافر کند . در مجموع میتوان در این موضوع ، از سه آسیب و چالش بزرگ دوران غیبت ، سخن داشته باشیم.

چالش اول ؛ وجودِ مدعیانِ امامت و یا نیابت و یا ظهور

خطر اول در دوران غیبت ؛ مدعیان و ادعاهای درباره مهدی (ع) و ظهور است.
کسی که در این محور اول که شناخت امام است را مورد شناسایی و سپس باور قرار داد ، باید محور دیگر که درباره چالش های عصر غیبت است را شناسایی کند.

اصبغ بن نباته می گوید: «دیدم امیرالمؤمنین(ع) در فکر فرو رفت ؛ [ما لی اراک متفکراً] ، پرسیدیم درباره حقوقی که از شما بردند ، فکر می کنید؟ فرمود: نه ، در فکر فرزندم مهدی (عج) هستم ، که دورانش دوران حیرت و غیبت است.»(کمال الدین ؛ ص۲۷۴، ب ۲۶،ح۱)

در روایت دیگر ؛ شاگردان خصوصی امام صادق (ع) نقل می‌کنند که در مواردی که اشاره ای به امام دوازدهم می شد ، امام صادق شدیدا گریه میکرد.(کمال الدین / ۳۰۰ و ۳۳۷)
این چه دورانی این که امام امیرالمؤمنین عمیقا در فکر فرو می‌روند و امام صادق شدید گریه می‌کنند؟!

این دوران غیبت که ما در آن هستیم؛ سه چالش بزرگ را با آن مواجهیم و اگر آماده به سلاح ایمان و معرفت و زمان شناسی و دشمن شناسی نباشیم ، گرفتار می شویم.

چالش اول در دوران غیبت ؛ وجود ادعاها و مدعیان ظهور است!
روزی محمد علی باب آمد و ادعای بابیت کرد و بعد ادعای مهدی بودن !
چند سال پیش رئیس داعش ؛ ابوبکر بغدادی خود را به عنوانِ زمینه سازِ ظهور منجی تعریف نمود !

در این لیست مدعیان ظهور ؛ نام مغول است که آن جنایت ها را کرد و گفت ما آمده ایم زمینه ظهور را آماده کنیم!
پس یک سمت انحراف دوران غیبت؛ داعش است ، و سمت دیگر مغول است !
یکی از انحرافات زمان ما انجمن حجتیه است ، گرچه امروز، انجمن حجتیه پوست انداخته است ، امام راحل و مرجعیت حوزه علمیه در دهه ۵۰ و ۶۰ بصورت واضح با مخالفت خود را اعلام کرد.
اینها از سنخِ انحرافاتی است که امیرالمؤمنین (ع) را عمیقاً در فکر فرو می برد!

در جریان دوران غیبت ، صنوف و احزاب و نحله های مختلف در کشورهای اسلامی و بلکه در جهان غرب و شرق دارای فرصت ریاست و قدرت می شوند تا معلوم شود که توانایی برپایی عدالت ندارند.
در کتاب “غیبت نعمانی” از امام صادق (ع) روایت شده ، جریان غیبت طولانی می شود تا اینکه هیچ صنفی باقی نمی ماند مگر اینکه به قدرت میرسد ، تا اینکه کسی بعدها ادعا نکند اگر به من موقعیتی داده می شد مانند حضرت (عج) عدالت را بر پا می کردم. ؛ «مَا یَکُونُ هَذَا اَلْأَمْرُ حَتَّی‌ لاَ یَبْقَی‌ صِنْفٌ مِنَ اَلنَّاسِ إِلاَّ وَ قَدْ وُلُّوا عَلَی‌ اَلنَّاسِ حَتَّی‌ لاَ یَقُولَ قَائِلٌ إِنَّا لَوْ وُلِّینَا لَعَدَلْنَا ثُمَّ یَقُومُ اَلْقَائِمُ بِالْحَقِّ وَ اَلْعَدْلِ ». (الغیبه نعمانی /۲۷۴)
در این میان روحانیت هم یکی از صنوف است که فرصت قدرت را پیدا کرد .

در مورد این روایت نعمانی باید با یگ نگاه وسیع تمام حکمرانان را ارزیابی کرد و گفت بوته امتحان در حکمرانی در عصر غیبت ؛ منحصر به شیعه نیست و خارج از بحث شیعه همه و همه از شرق تا غرب همه می آیند و امتحان پس می‌دهند.

چالش دوم عصر غیبت ؛ بدبینی به دین و انحطاط مسلمین

مشکل و چالش دوم در دوران غیبت بدبینی به دین است و این آسیب بسیار هزینه بردار است. غرص ان است که در دوران غیبت گاهی برخی افراد تاثیرگذار از پایگاه دین ، رفتار هایی دارند که موجب بدبینی به دین می‌شود!
به گمانم این سنخ بدبینی به دین حتی در دوران بی امیه یا بنی عباس دیده نمی‌شود چون جامعه به برکت وجود و حضور امام معصوم ؛ حساب دین از سیاستهای حکمرانان را جدا می کند، ولی در دوران غیبت این آسیب قابل انکار نیست.

امام صادق (ع) در بیانی متوجه این آسیب می کند :«چه خواهید کرد آن روزی که امام (ع) بین شما نیست ! ، روزگاری که شما مؤمنین از هم جدا میشوید و گروه گروه میشوید و روبروی هم قرار خواهید گرفت ، آن روزی است که شما را امتحان می کنند و مؤمنان واقعی باید شناسایی شوند.» (ر.ک : کمال الدین /۳۲۶ و غیبت نعمانی /۲۰۶)

در رابطه جمله ای امام راحل دارد که قابل توجه و سوزناک است ، ایشان می‌فرماید: «ازداخل جبهه خودی ؛ گلوله حیله و تقدس مآبی و تحجر بود ، گلوله زبان نفاق و دو رویی بود که هزار بار بیشتر از باروت و سرب جگر وجان را می سوخت و می درید». (صحیفه؛ ج۲۱ص۲۸۰)

ائمه ما این دوران را به دوران ادعاها و ریاست طلبی و خاموش کردن صدای حق از پایگاه دین معرفی کرده اند.

چالش سوم دورانِ غیبت ؛ ناامیدی

در دوران غیبت ، نگاه ها از طرف امام زمان برمی‌گردد، یاس و نامیدی بر دل ها غلبه می‌کند!

جناب کلینی از امام صادق (ع) نقل می‌کند ؛ «ظهور نمی‌رسد مگر بعد از یأس شدید است ؛ ان هذا الامر لایآتیکم الا بعد ایاس» (کافی ؛ ص ۲۱۸ باب التمحیص)

این عبارت آقای مطهری در بیش از ۵۰ سال پیش است که نوشت : «جهان روی باروت است ، اگر علل طاهری باشد باید به دین بدبین باشیم اما ، ‘یومنون بالغیب’ در عمق جانباور داریم ، جهان را صاحبی باشد خدا نام، لطف الهی از عالَم گرفته نمی شود.»

پس در تمام حوادث شدید نباید امید را از دست داد و باید دائما متذکر شویم ؛ از ما خواسته اند که ؛ «الذین یومنون بالغیب» (بقره / ۳) باشیم و باور داشته باشیم ؛ ‘جهان را صاحبی باشد خدا نام’ .

ما بدون راهنما نیستیم و از یک سوی امام مهدی (ع) بر ما اشراف دارد ، و از سوی دیگر ؛ به تعبیر امیرالمؤمنین(ع)؛ در دوران غیبت؛ گرچه امام حضور ظاهری ندارد اما آموزه ها و دانش و آداب او در قلوب مومنین زنده است ؛ «ان غاب عن الناس شخصه فی حال هدایتهم ، فان علمه و آدابه فی قلوب المومنین مثبته،فهم بها عاملون.» (کمال الدین/۲۸۶)

امام مهدی (ع) و توجه به شیعیان

اگر ما و جامعه ما ، به حداقل های وظایف مان توجه داشته باشیم ، قطعا توجه و دعا و امداد از ناحیه آن امام بزرگوار (عج) را خواهیم داشت .
شیخ مفید که دارای حساسیت راجع به نقل روایت دارد و هر روایتی را نقل نمی کند ، این روایت را نقل میکند ؛ «حسین بن فضل می‌گوید؛ بعد از شهادت امام عسکری علیه السلام به سامراء رفتم تا شاید نشانی از امام دوازدهم بیابم .

وقتی وارد مسجد شما یکی از شیعیان مرا به فردی به نام محمد ابن احمد معرفی نمود و به منزل وی رفتم و بعد از دو سه روزی او به من گفت ؛ وقتی به مسجد رفتی شخصی شمارا می‌بیند و شما را می‌شناسد و او با امام (عج) ارتباط دارد و پیغامی برای تو دارد ، من به مسجد که رفتم شخص با وقار و محترمی به سوی من امد و بعد از سخنانی که بین ما مطرح شد گفت ؛ ای حسین ابن فضل یک نشانه به تو دهم و یک بشارت ؛ نشانه این است که یک کیسه پولی با این تعداد سکه برای امام آورده ای . و این بشارت این است ، امام (عج) برای شما هدیه ای داده اند و می‌فرمایند: «انا ربما فعلنا ذلک بموالینا و ربما سألونا ابتداءا ذلک یتبرکون به » ؛ ما به فکر شیعیانمان هستیم ، شیعیان ما اگر از ما چیزی بخواهند ما به آنها می‌دهیم ، و اگر به زبان هم نیاورند باز هم ما آنان لطف خود را می رسانیم.» (ارشاد شیخ مفید؛باب ۳۹ ح ۱۰)

امیدواریم ؛ همه شیعیان از چالش های دوران غیبت مصون باشند ، و همه آنان و همه آزادی خواهان موحد جهان ؛ معرفت و مجاهدت و انجام وظیفه در راستای عقلانیت و عدالت را فراموش نکنند.

انتهای پیام

https://ensafnews.com/634299/