هادی سروش در مورد اشراف ارواح و خصوصا "روح امام معصوم" بر مکان دفن و وسعت آگاهی های روح پس از مرگ ، نوشت ؛

در خصوصِ اشراف ارواح اولیای الهی بر ابدانشان، عارف نامور جناب صدرالدین قونوی در کتاب "نفحات" تصریح می‌کند:

" روح تکامل‌یافته وقتی می‌بیند که با این بدن به آن کمالات معنوی و اُخروی دست پیدا کرده، اشراف خود را از بدن به‌کلی منقطع نمی‌کند".

🔰وسعت آگاهی‌های روح پس از مرگ

✍️هادی سروش

موضوعی که در عنوان یادداشت آمده مورد بحث در یکی از گروه های اساتید مطرح شد و بنده نوشتم‌؛

🔸️در خصوصِ اشراف ارواح اولیاء الهی بر ابدانشان ، عارف نامور جناب صدرالدین قونوی در کتاب "نفحات" تصریح میکند :
" روح تکامل یافته وقتی میبیند که با این بدن به آن کمالات معنوی و اُخروی دست پیدا کرده ، اشراف خود را از بدن بکلی منقطع نمیکند".
این سخن این عارف بزرگ در مورد زیارت رفتن به خرم و حریمِ اولیاء الهی و انسان کامل بسیار مغتنم و پر ارزشمند است.


🔸️ اجمالا بر اساس قاعده مهم ؛ "کل مجرد فهو عاقل" که بدین معناست که "هر موجودی که از ماده رها شده باشد و در عالَم مجردات قرار گرفته باشد ؛ دارای درک نسبت همه چیز خود میباشد" که مبنای شیخ الرئیس بوعلی سینا (ره) است و بر آن اساس برای توسعه علم و درک نفس بر اساس اتصال به عقل فعال و استفاده از علوم او ، کمک گرفته است.

✅️ ششصد سال بعد از او ، صدرالمتالهین (ره) آمد و یک تحول عظیم در فلسفه اسلامی ایجاد کرد و یکی از شاهکارهای او ؛ "توسعه در مقدار دانش روح" بود . ایشان؛ حقیقتِ مقامِ "عقل بالمستفاد" که برای نفس حاصل میشود را علت دست یابی روح به دانش ماورایی معرفی نمود که گاهی در عالَم رویا و یا حتا عالَم بیداری گوشه ای از آن نصیب انسانهای برجسته میشود .

✅️ملاصدرا نیز با ارائه مبنای اصیل و مهم "روحانیه البقاء بودن نفس"؛ بالاترین درجات علم حضوری را برای نفس پس از مرگ ثابت نمود و مدعی شد هر چقدر که غشاوه از روح برداشته شود و موانع رفع شود ؛ این علم و درک روح توسعه پیدامیکند تا جائیکه به تعبیر آن بزرگوار تا مقام "فوق تجرد" راه برای نفس گشوده خواهد بود.

✅️و این اوج نفس در علم و تمام دانستنیها آن جهان و این جهان ، در صورتی است که روح از مانع بدن عبور کند و به آن جهان سفر کند تا این علم بیشتر و بیشتر است .
روح پس از مرگ در افق بلندتر از زمان و مکان اِشراف پیدا میکند. مگر اینه گرفتار حجاب و عذاب خاص باشد . والبته همان ارواح هم در برزخ در بی آگاهی نیستند.

تا اینجا سخن حکیمان بزرگ و فیلسوفان اسلامی بود.

🔸️اما ؛ اهل معرفت ؛ حرف را فراتر برده و از این مقامات که سیطره علمی و اگاهی خارج از زمان و مکان است که روح به آن دست پیدا میکند تعبیر به "شهود" میکنند.
امام خمینی در شرح چهل حدیث تصریح میکند ؛ آنچه روح بعد از مرگ دارای احاطه و شهود میشود که اگر استیحاشی نبوده از مرگ باید به "حیات" نام برده میشد.
و بالاترین مرتبه "شهودِ دنیوی و برزخی و اخروی" را از آنِ "انسان کامل" میدانند که در معصوم قابل رویت است.
تمام این مباحث عمیق حِکمی و معرفتی را میتوان از یک آیه ، فقط یک آیه استخراج نمود و آن آیه ؛ «جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً» استخراج نمود که در جای خود حکیمان و عارفان طرح نموده اند.

🔺️بازگردیم و نتیجه گیری و جمع بندی کنیم ؛
آگاهی و اشراف و علمِ نفس از ذرات بدن خود غریب نخواهد بود بلکه قابل قبول است مگر اینکه غشاوه و یا غشاوه هائی نفس را فراگرفته باشد.
این پرده ها و به تعبیر اهل معرفت ؛ "غشاوه ها" برای روح انسان کامل؛ صددرصد بی معناست ، لذاست که قرآناً و عقلا و عرفاناً قائلیم آن ذوات مقدسه از ذره ذره خود و جهان غفلتی ندارند تا حدی که مثلا حضرت اباعبدالله (ع) از مکانی که در کوفه و یا شام قطره خونی از سر مبارکش ریخته باشد ، کاملا آن روز و امروز و فردا مطلع است و مورد شهود اوست .

تعبیر اهل معرفت؛ "غشاوه ها" پرده ها و حجابها برای روح انسان کامل یعنی امام معصوم ؛ صددرصد بی‌معناست، لذا قائلیم؛ آن ذوات مقدسه از ذره ذره خود و جهان غفلتی ندارند تاحدی‌که به قرآن و برهان و عرفان معتقدیم مثلاً حضرت اباعبدالله (ع) از مکانی که در کوفه و یا شام قطره خونی از سر مبارکش ریخته باشد، کاملاً از آن روز و امروز و فردای خود از همه رخدادهای اطراف بدن مطهرش مطلع است و مورد شهود اوست .

تذکر ؛ گوشه از این مطلب کوتاه در سلسله مقالات مربوط "عالَم برزخ" نوشته همین قلم ، مطرح شده است .

https://t.me/soroushmarefat